De Legenda Aurea

Een Leven van Maria Magdalena uit de Legenda Aurea (13de eeuw) door Jacopo di Voragine

Zie: Mary Magdalen. The Saints in Legend and Art, dl. 5, door J. H. Emminghaus. Tekst van verhaal en legende door Leonhard Küppers. Aurel Bongers, Recklinghausen 1964.

Dit 'leven' was uiterst invloedrijk bij de vorming van de middeleeuwse devotie tot Maria Magdalena. In 1260 schreef Jacobus de Voragine, een Italiaanse Dominicaan, een standaardwerk met legenden, de Legenda Aurea. Het genre van deze hagiografische compendia was niet nieuw, maar de orde die Jacobus aanbracht in het grote aantal rivaliserende levens en legenden die tot dan toe links en rechts beschikbaar waren, die orde was beslist wel nieuw. De honger naar het vertellen van verhalen zal zeker hebben bijgedragen aan het grote succes van dit boek met legenden. In de Legenda Aurea, zijn eersterangs bronnen en volksverhalen samengesmolten en theologische bezinning op Maria Magdalena gaat hand in hand met populaire devotionele praktijken. ' The literary and the iconographic image of Mary Magdalen' by R. Baert, Alma Mater Magazine.

"Maria Magdalena draagt de naam Magdalena, wat oorspronkelijk een fort (Magdalum) was. Ze was van hoge geboorte, in feite van koninklijke bloede. Haar vader heette Syrus, haar moeder Eucharia. Zij, haar broer Lazarus en haar zuster Martha waren eigenaars van het kasteel twee mijl van de Zee van Genezareth, alsmede van het dorp Bethanië bij Jeruzalem, plus een aanzienlijk deel van de stad Jeruzalem, maar ze hebben hun bezittingen verdeeld, zodat Maria Magdalena eigenares was van het kasteel dat ook in haar naam voorkomt, terwijl Lazarus een deel van Jeruzalem bezat en Martha Bethanië. Aangezien Magdalena een straatmadelief werd en Lazarus een ridder, nam Martha de zorg voor de bezittingen van deze twee over en bestuurde ze voortreffelijk. Martha zorgde voor al haar strijders, haar personeel en de armen. Maar toen de Heer stierf hebben ze al hun bezittingen verkocht en de opbrengst van de verkoop afgestaan aan de Apostelen."

"Magdalena was uitermate rijk en weelde gaat altijd gepaard met lichamelijke genoegens. Zich bewust van haar schoonheid en haar rijkdom zocht ze vervulling in niets dan lichamelijke genoegens. Dientengevolge verloor ze haar goede naam en noemde men haar eenvoudig de zondares. Toen Christus in het land preekte kwam ze -door Gods voorzienigheid - in het huis van Simon de Melaatse, want ze had vernomen dat Christus daar zou eten. Omdat ze niet bij de rechtvaardigen durfde te gaan zitten, ging ze regelrecht af op de Heer, waste zijn voeten met haar tranen, droogde ze met haar haren en zalfde ze, want het was gewoonte dat de mensen oliën gebruikten, omdat de zon grote hitte bracht. Simon de farizeeër dacht: 'Als dit een profeet was, zou hij zich toch niet laten aanraken door een zondares.' Maar de Heer bestrafte hem vanwege zijn oppervlakkige oordeel en vergaf de vrouw al haar zonden."

"Dit is de Maria Magdalena aan wie God zoveel genade heeft geschonken en zoveel tekens van liefde. Hij heeft zeven duivels van haar uitgedreven en haar ontstoken in liefde tot Hem. Hij maakte haar tot zijn bijzondere vriendin, een fantastische gastvrouw en een hulp voor onderweg. Hij pleitte haar ten allen tijde met grote liefde vrij tegenover de Farizeeër die haar onrein had genoemd, tegenover haar zuster, die haar beschuldigde van nietsdoen, en tegenover Judas, die haar een verkwister had genoemd. En zag Hij haar schreien, dan schreide Hij ook. De Heer beminde haar zozeer dat hij haar broer opwekte uit de dood, hoewel die al vier dagen in het graf lag, en Hij genas haar zuster Martha van bloedvloeiingen waar ze al zeven jaar onder leed. Uit liefde voor haar zegende Hij Martilla, de dienstbode van haar zus, zodat deze luidop de lieve woorden van Lukas 11, 27 sprak: 'Gezegend de schoot die U heeft gedragen en de borsten die U hebben gevoed.' Want volgens Ambrosius was de vrouw van de bloedvloeiing Martha en de vrouw die deze woorden sprak haar dienstbode. Magdalena was echter de vrouw die de voeten van de Heer waste met haar tranen, ze met de haren droogde en ze zalfde met olie. Ten tijde van genade volbracht ze haar eerste boetedoening. Zij koos het beste deel, ze zat aan de voeten van de Heer om Zijn woord te horen, ze zalfde Zijn hoofd, ze stond bij het kruis toen Hij stierf, ze bereidde de zalven voor Zijn lichaam, verliet het graf niet toen de discipelen het wel verlieten. Zij was degene aan wie de Heer als eerste verscheen toen Hij verrezen was en ze was de vrouw die de Heer maakte tot Apostel van de Apostelen (Apostel bij uitstek). "

"Toen onze Heer ten hemel opgestegen was na Zijn lijden in het veertiende jaar, toen Stefanus al lang tevoren door de Joden was gestenigd en de andere leerlingen uit Judea waren verdreven, trokken de discipelen naar vele landen om het woord Gods te verspreiden. Bij deze apostelen was Maximus, een van de twee en zeventig leerlingen van de Heer, onder wiens hoede St. Petrus Maria Magdalena had geplaatst. Toen de leerlingen verstrooid waren, werden St. Maximus, Maria Magdalena, haar broer Lazarus, haar zuster Martha met haar dienstmaagd Martilla en Cedonius ( die blind was geboren maar door de Heer genezen) door de heidenen tezamen op een schip gezet, daarin de oceaan op gedreven opdat ze allen zouden omkomen. Door Gods voorzienigheid echter kwamen ze aan in Massilia ( het huidige Marseille vertaalster) Ze vonden niemand die hen gastvrijheid wilde verlenen en daarom verbleven ze in het voorportaal van de heidense tempel."

Dan vertelt ons de Legenda Aurea hoe Maria Magdalena een prins ertoe bewoog hen in zijn huis onderdak te verlenen, hoe zij het mogelijk maakte dat de vrouw van de prins moeder werd van een zoon, hoe het prinselijk paar een pelgrimstocht ondernam naar Rome en Jeruzalem, hoe de prinses stierf op het schip tijdens de geboorte van haar zoon, en hoe de dode prinses levend aan de prins werd teruggeschonken door de wonderdadige hulp van Maria Magdalena. De Legenda vervolgt:

"Maria Magdalena verlangde naar de beschouwing en trok de wildernis in van het woud, waar zij dertig jaar lang incognito leefde op een plaats die haar door de engelen was bereid. Daar waren fonteinen, bomen noch gras. Dit wijst er op dat de Heer haar niet in leven wilde houden met aards voedsel maar met hemelse spijzen. Dagelijks werd ze ten hemel opgenomen door de engelen -zeven maal vanwege de zeven gebedstijden - en ze hoorde met eigen oren de hemelse gezangen. En dagelijks werd ze teruggebracht op aarde met deze hemelse spijzen zodat ze nooit behoefte had aan aards voedsel."

Volgens deze legende stierf Maria Magdalena in Aix in Zuid Frankrijk en werd aldaar begraven door Bisschop Maximus. Een deel van haar overblijfselen is overgebracht naar het Franse klooster van Vézelay, waar de kerk haar naam draagt. De Legenda vervolgt:

"Ten tijde van Karele de Grote, rond 769, was er in Bourgondië een hertog, genaamd Gerhard. Zijn vrouw schonk hem geen zoon. Daarom schonk hij al zijn bezittingen aan de armen en bouwde vele kerken en abdijen. Toen hij de grondslag legde voor de abdij van Vézelay, zond hij een monnik met een waardig gezelschap naar Aix en gaf hen de opdracht de relieken van de Heilige Maria Magdalena naar Vézelay te brengen. De monnik ontdekte dat Aix volledig was verwoest door de heidenen. Hij trof echter een graf aan dat geheel was opgetrokken uit marmer en de grafsteen gaf aan dat St. Maria Magdalena daar begraven lag, en men kon in feite haar geschiedenis lezen die in de steen stond gebeiteld. In de nacht opende hij het graf, nam de relieken en bracht ze nar de plaats waar hij verbleef. Toen, in diezelfde nacht, verscheen hem Maria Magdalena en zei dat hij niet bang moest zijn maar het werk moest afmaken waar hij voor was gekomen. De monnik trok huiswaarts, maar één mijl voordat hij de abdij had bereikt, leken de relieken zo zwaar te worden dat hij ze niet langer kon dragen. Toen kwamen de abt van de abdij en de monniken en zij droegen met hun allen de relieken van St. Maria Magdalena met het grootst mogelijk eerbetoon in plechtige processie naar hun domicilie."

Volgens de Legenda, ging de verering van de Heilige Maria Magdalena in de Franse abdij te Vézelay gepaard met vele wonderen. Men zegt dat zij een dode ridder ten leven heeft gewekt , de zeelieden heeft geholpen, het gezicht teruggegeven aan een blinde pelgrim die vóór de kerk van Vézelay om haar hup had gesmeekt. Men zegt dat zij een gevangene heeft verlost van zijn ketenen en aan een zondige priester het weg naar de deugd gewezen. Geen wonder dan dat een Heilige die zo algemeen vereerd werd de patrones werd van vele mensen en plaatsen. De steden van Frankrijk in het bijzonder, zoals Autun, Marseille en Vézelay beschouwden haar als hun patroonheilige. In feite eert de hele Provence haar als zodanig. Zij is ook de patrones van de kappers, de tuinlieden, de wijnboeren, de zagers en de wevers. Moeders bidden tot haar voor hun kinderen die moeilijkheden hebben bij het leren lopen. Maar boven alles dient zij natuurlijk als het grote voorbeeld voor alle zondaren die verlangen naar bekering.

vertaling uit het Engels door Theresia Saers

In dit boek gaat Hans Wijngaards in op belangrijke historische bronnen, vanaf het begin van het christendom tot het jaar 900. Hij bewijst op overtuigende wijze dat vrouwen de rol van diaken op zich namen en hiertoe ook gewijd werden. Met zijn historische studie levert Wijngaards een belangrijke bijdrage aan het actuele debat over de wijding van vrouwen tot diaken. Klik hier!