Maria Magdalena is
in onze dagen opnieuw heel populair. Dit valt gemakkelijk te verklaren. Ze
spreekt tot de verbeelding en biedt aan de vrouw een model van vrouwelijk
leerling en ambtdrager zijn.
Op
deze website, die zich bezig houdt met studie over de wijding van vrouwen,
zullen we ons speciaal bezig houden met de functie van Maria Magdalena als
een heldhaftige tegenfiguur, iemand die in de voorstelling van de gewone
Katholiek toonde wat de rol van een vrouw zou kunnen zijn, als de man het niet
allemaal meer alleen voor het zeggen zou hebben.
De persoon van Maria Magdalena heeft in
verschillende tijden een verschillende rol gespeeld. We willen hier de
voornaamste kenmerken van die rol in de geschiedenis van het Christendom
nagaan.
Meer Nederlandse teksten over Maria Magdalena
op het website van Zr. Theresia
Saers. |
Dat er een dergelijke uitdaging voor de bestaande
mannelijke cultuur bestaat is uitermate belangrijk, want ze kwam voort uit de
diepe overtuiging van de Katholieken dat de vrouw zoveel meer waard is dan wat
de officiële Kerk voor mogelijk houdt. De verering van Maria Magdalena is
duidelijk een uiting van de latente
traditie in het hart van de Katholieken die gewoonweg wisten dat de vrouw
net zo goed als de man geroepen is om volledig deel te hebben aan het gewijde
ambt.
|
De historische Maria
Magdalena |
 De evangeliën noemen
drie vrouwen die een rol hebben gespeeld in het leven van Jezus
:
* Maria van Magdala, een leerling
van Jezus, die aanwezig was bij zijn kruisiging en die het lege graf
bezocht.
* de Maria die in
Bethanië woonde, zuster van Lazarus en Martha. Ze luisterde naar het
onderricht van Jezus en zalfde zijn voeten met balsem, twee dagen voor zijn
lijden.
* de boetvaardige vrouw in het huis van Simon (Lk
7,36-50).
Onderzoekers verschillen
van mening over de vraag of deze in feite een en dezelfde persoon waren. Kan
het zijn dat verschillende stromingen in de mondelinge traditie verschillende
aspecten vasthielden van dezelfde vrouwelijke leerlinge?
Maar in de verbeelding van de Christenen bestond er
geen twijfel. Iin de loop van de tijd, en mogelijk onder invloed van de
geschriften van Gregorius de Grote, nam men aan dat de twee Marias en de
boetvaardige vrouw in feite een en dezelfde persoon waren: de H. Maria
Magdalena. In de latere traditie werden de drie personen eenvoudigweg
één.
Lees zelf de teksten
in het evangelie.
Lees ook een discussie over de kwestie van de
identiteit in Eén Maria, of twee of
drie?
|
Moderne Levens van Maria
Magdalena
Maria Magdalena blijft nog steeds Christenen
inspireren.
1. Lees de reconstructie van het leven van Maria
Magdalena in Een Albasten Kruik door
zr. Theresia Saers.
en 2. Maria Magdalena aan het
woord , ook door Theresia Saers.
Lees de recensie van Marie Madeleine het verhaal van Magdalena, gezien
door de ogen van een vrouw, door Jacqueline Dauxois.
Voor een ongewone
kijk op de historische Maria, vergelijk:
* Maria van Magdala was de geliefde
leerling en de werkelijke auteur van het Vierde Evangelie (Ramon Jusino);
*
Maria van Bethanië was priester, en zelfs bisschop, ´behoeder van de
traditie', gewijd door Jezus (Thomas W.
Butler). |
Maria Magdalena en de
Gnostici |
 Voor bepaalde gnostische secten van de 2de tot de
5de eeuw, speelde Maria Magdalena een grote symbolische rol. Men beschouwde
haar als zeer nabij aan Jezus en meende dat ze van hem bijzondere openbaringen
had ontvangen en die had doorgegeven aan de apostelen.
Maria Magdalena was het model van het priesterlijk
dienstbetoon van de vrouw.
|
Lees:
* een
samenvatting van Gnostische teksten die
Maria Magdalena beschrijven;
* een uittreksel uit
het Evangelie volgens Maria.
* Lees
ook: What became of God the Mother? Conflicting
Images of God in Early Christianity, door Elaine Pagels.
|
Maria Magdalena en de Vaders
van de Kerk |
 De Kerkvaders hebben Maria Magdalena voorgesteld als
een modelleerling en een belangrijke getuige voor de Verrezen Christus.
Zij
wordt geprezen door Tertullianus, Hippolitus, Origenes, Dionysius,
Pseudo-Clemens, Ambrosius, Augustinus en Gregorius de Grote.
Gregorius van
Antiochië vermeldt dit als Jezus' boodschap voor de vrouwen: 'Meldt
mijn discipelen de geheimen die jij hebt gezien. Wees de eerste leraar onder de
leraren. Petrus, die mij heeft verloochend, moet weten dat ik ook vrouwen kan
kiezen als apostelen.'
|
Lees:
* fragment uit
het evangelie van Petrus;
*
Maria ontmoet Jezus van St.
Augustinus;
* samenvatting door Esther de Boer.
* Leo de Grote
vermeldt Maria Magdalena in Preek
74. |
Maria Magdalena in de
Middeleeuwen |
 Vooral in de Middeleeuwen
functioneerde de H. Maria Magdalena als een 'heldhaftige tegenfiguur' temidden
van een onderdrukkende mannelijke cultuur.
Ze werd bewonderd
* als een
vrouw die de eerste getuige was van de verrijzenis;
* als een vrouw die de
apostelen de waarheid had bijgebracht, toen ze waren afgedwaald;
* als een
vrouw die preekte - toen het vrouwen verboden was te preken;
* als een
vrouw die mannelijk verzet uitdaagde.
De devotie tot Maria nam een hoge vlucht. We vinden
haar op beelden, schilderingen, friezen, altaarpanelen en afbeeldingen in
manuscripten. Gewoonlijk wordt ze voorgesteld, ofwel terwijl ze door Christus
wordt gezonden, ofwel als lezend in de Schrift of prekend voor de inwoners van
de stad. Een twaalfde-eeuws Psalterium van St Albans in Engeland toont haar
terwijl zij het woord richt tot de verzamelde apostelen , die met gebogen hoofd
eerbiedig naar haar luisteren. Zij functioneerde duidelijk als uitdrukking van
de diepe overtuiging van de mensen dat een vrouw volledig kon delen in
het priesterambt. |
Lees het Leven van Maria Magdalena in de 13de-eeuwse Legenda
Aurea. Dit was een heel invloedrijke tekst.
Zie ook
De Bekering van de gezegende Maria
Magdalena.
De devotie tot Maria Magdalena was ook belangrijk voor de
Orde van de Dominicanen, die werd gesticht in de 13de eeuw. Lees
Mary Magdalene - The Apostle of the Apostles and The
Order of Preachers, door Guy Bedouelle, OP.
Ga ook eens naar de
serie Beeldmeditaties over Maria Magdalena. |
Maria Magdalena in de
kunst |
 * Voor het gemak van
degene die de verering van deze vrouw willen bestuderen hebben we een overzicht
verzameld van schilderingen van de heilige, die op Internet te zien zijn:
Maria Magdalena in de Europese
kunst.
* Wat de kunst kan betekenen voor onze studie is te zien in
Beeldmeditaties over Maria Magdalena. We sluiten ons
aan bij de Christenen die vele eeuwen lang hebben gemediteerd over Maria
Magdalena, en die in haar het beeld eerden van een waarlijk bevrijde vrouw, een
leerling van Christus die kon doen wat de maatschappelijke gebruiken en de
Kerkelijke wet niet toestonden. Aan de hand van oude schilderwerken en
afbeeldingen mediteert Theresia Saers over mogelijke gevolgtrekkingen voor ons.
|
Een typisch voorbeeld
van de Europese kunst in verband met Maria Magdalena is te zien in de kapitelen
van de Basiliek van St. Andochius (12de eeuw).
Lees
Romanesque capitals and the
Bible. |
|
