Kruistocht tegen het koekoeksjong
Vrouwenwijding

John Wijngaards, The Ordination of Women in the Catholic Church. Unmasking a Cuckoo’s Egg Tradition, door John Wijngaards, Darton, Longman/Todd, London.

Recensie in Trouw 16 June 2001

Trouw is one of the largest, Dutch daily papers.

door Lodewijk Dios

Stel, het was niet Gods bedoeling dat vrouwen tot een passieve rol in de rk kerk veroordeeld werden, maar culturele bigotterie. Geen orthodoxie, maar schadelijke bijgelovigheid. Het verzet tegen de vrouwelijke priester zou daarmee een gevoelige dreun krijgen. Met een boek, via internet en tijdens een conferentie wil J. Wijngaards die klap graag uitdelen.

John Wijngaards, Brits-Nederlands theoloog, mag met pensioen, maar werkt hard door. Onlangs is in Engeland ‘The Ordination of Women in the Catholic Church’ (De wijding van vrouwen in de rk kerk) uitgekomen.

In deze studie bestrijdt de exegeet de cuckoo’s egg tradition. Dat begrip is onbekend in het Engels; Wijngaards heeft het nieuw gemunt. Liever gezegd: rechtstreeks ontleend aan het Nederlands.

De illustratie toont Maria met pallium, een witte band alleen voor Paus en sommige bisschoppen. San Vìncenzo (Rome), 6de eeuw.

De geschiedenis van de priesterwijding is volgens hem vergelijkbaar met die van het koekoeksei. Stiekem legt de koekoek een ei in andermans nest, het ei wordt bebroed, komt uit en de gastvrouw heeft niks in de gaten.

Wijngaards koekoek is het heidendom van de eerste eeuwen van het christendom, het ei de toenmalige vooroordelen tegen vrouwen. Overal heersten vrouwonvriendelijke ideeën, maar de Romeinse cultuur en wetgeving waren helemaal anti-vrouw, stelt Wijngaards. In die bedding is het nest ontstaan, de rk kerk.

Het kuiken, liefderijk uitgebroed door de moederkerk, kiepert concurrenten over de rand van het nest: wég de vrouwen die voorheen belangrijke rollen vervulden in de kerk. Wég de devotie voor priesteres Maria.

Het koekoeksjong is een killer tradition, zegt Wijngaards. Grootgeworden overvleugelt het beest zijn pleegouders. Mensen die ertoe doen in de kerk worden verblind door de eeuwenoude en schijnbaar oorspronkelijke traditie, zegt Wijngaards, en ze verdedigen die bij wijze van broedzorg met hand en tand. Terwijl een onpartijdig waarnemer zó ziet dat het anders zit.

Dr. John - vroeger Hans - Wijngaards beschouwt zichzelf kennelijk als objectief, maar hij zit al jaren als belanghebbende midden in de kwestie van vrouwen en priesterwijding. Hij studeerde bijbelwetenschappen in Rome en doceerde dat vak in India. Nu woont en werkt hij in Londen, aanvankelijk als tweede man in het bestuur van zijn congregatie, de missionarissen van Mill Hill. Tot 1998 was hij priester. Na een oekaze, waarin iedere criticus van het absolute pauselijke ‘nee’ tegen de vrouwelijke priester feitelijk tot ketter werd verklaard, legde hij zijn ambt neer want Rome’s afwijzing van de vrouw in het ambt had de kerk en het leergezag geschaad. Onlangs trad de uitgetreden priester in het huwelijk.

Wijngaards (‘ik ben en blijf een toegewijd en rechtzinnig katholiek’) wilde als theoloog publiekelijk zijn mening blijven vertolken. Al een kwart eeuw pleit hij voor de vrouw in het gewijde ambt van de rk kerk; ‘The Ordination’ is niet zijn eerste publicatie op dit terrein.

Wijngaards’ kruistocht voor de vrouw in de rk kerk is een multimediale. Hij ‘ontmaskert’ de koekoekstraditie niet alleen in een boek van tweehonderd bladzijden dat in Groot-Brittanië en straks in de Verenigde Staten verschijnt, maar biedt ook een website die in zeven talen (waaronder Nederlands) zijn bronnen weergeeft. www.womenpriests.org is ‘het uitgebreidste internetarchief over vrouwelijke priesters’: teksten van kerkvaders, Vaticaanse uitspraken, recente studies, Maria in priestergewaad, allemaal onder handbereik. Het zal de tegenstanders van de vrouwelijke priester niet over de streep trekken, maar indrukwekkend en veelzijdig is de verzameling van Wijngaards wel.

Over twee weken is schrijver en webmaster Wijngaards live to beluisteren in Dublin, waar hij een internationale conferentie over, inderdaad, vrouwenwijding toespreekt.