Het maatschappelijk besef van de mannelijke superioriteit

Sociale "Mythe"

Regels voor de correcte interpretatie van de H. Schrift

* De ‘letterlijke’ betekenis

* Literaire vormen

* Het beoogde doel

*Rationaliseringen

1. Als bepaalde waarden door een maatschappij aanvaard zijn, zullen deze meestal in de loop van de tijd versterkt worden door de ontwikkeling van een "mythe" waardoor deze waarden gerechtvaardigd worden. De aanvaarding van de mannelijke dominantie als patroon van de maatschappelijke organisatie is versterkt door vele culturele mythen. De mythen van de mannelijke superioriteit bevatten veel dat over boord gegooid dient te worden: onverholen vooroordeel en een achterhaalde kijk op de realiteit die in onze maatschappij niet langer aanvaardbaar is.

2. Zo gauw kinderen zover zijn dat ze iets kunnen leren, begint de maatschappij hun geest te vormen volgens haar eigen gedachtepatronen. Door wat ze zeggen en doen, brengen de ouders hun ideeën omtrent de positie van de man of de vrouw in de maatschappij bij hen over. Mannelijkheid en vrouwelijkheid behoren tot de eerste categorieën die door een kind geassimileerd worden.

L. KOHLBERG, A Cognitive-Developmental Analysis of Children’s Sex Role Concepts and Attitudes, in The Development of Sex Differences, ed E. E. MACCOBY. Tavistock London 1967.

Uit een studie gebaseerd op 110 hedendaagse maatschappijen blijkt dat vanaf hun vierde jaar kinderen als het ware gedwongen worden zich te ontwikkelen in de richting van hun toekomstige rol als volwassene in de maatschappij. In de meeste maatschappijen (85%) worden prestatie en onafhankelijkheid uitsluitend de jongens als goede eigenschappen voorgehouden. Meisjes worden opgevoed in de richting van koesterende zorg (82%) en verantwoordelijkheidsbesef (61%). De waarden die op deze wijze door de maatschappij ingeprent worden, gaan onderdeel uitmaken van de mythe waarnaar de man en de vrouw hun eigen karaktertrekken en taak in de maatschappij beoordelen.

H. BARRY, M.K. BACON and 1. I. CHILD, Een cross-cultureel overzicht van enkele geslachtelijke verschillen bij de socialisatie, Journal of abnormal Social Psychology 55 (1967) 837-853.

3. Een van de wijzen waarop een sociale mythe waarden doet verstarren is de taal. Het Engels gebruikt bijv. een en dezelfde term "man" om een mannelijk individu en het menselijk wezen als zodanig aan te duiden. Hierdoor wordt het mannelijk individu tot norm van de menselijke natuur gemaakt. De natuur van de vrouw wordt als iets aparts, als anders gezien. Ze wordt beoordeeld met als criterium de menselijkheid die men in de man aantreft. Dezelfde mythe die ‘man’ identificeert met ‘mens’ treft men aan in het Sanskriet, het Hebreeuws, het Grieks, het Latijn, het Frans enz. Wat sommige westerse filosofen (Aristoteles, Thomas van Aquino) uitdrukkelijk gesteld hebben: "De vrouw is een onvolledige man" is op de een of andere wijze de onuitgesproken maar fundamentele overtuiging in vele culturen.

"De vrouw is een onvolledige man" (In het Latijn: "femina est mas occasionatus") betekent dat de vrouw het gevolg is van een fout bij devoortplanting; ARISTOTELES, De Genaratione Animalium II 3; THOMAS, Summa Theol. 1 a 92. art 11; ibid. a. 99, art 2. ad.1.

Terwijl, biologisch bekeken, de vrouw in feite het leven in stand houdt en een vollediger uitdrukking van de menselijke natuur is, blijft men haar beschouwen als "de tweede sekse, de ander" (Simone de Beauvoir).

4. De sociale mythe heeft in Engeland voor een koppeling gezorgd tussen de categorieën mannelijkheid en vrouwelijkheid en verscheidene beroepen. Terwijl men van mathematici, fysici en ingenieurs zegt dat ze "mannelijke" beroepen hebben (ruw, hard, waardevol, intelligent, betrouwbaar), worden romanschrijvers, dichters en kunstenaars gekenschetst als "vrouwelijk" (sexy, zacht, fantasierijk, warm, opwindend). Dit is ongetwijfeld de reden waarom zo weinig vrouwen bepaalde beroepen beoefenen; slechts één op elke 55 fysici, één op elke 300 scheikundigen en één op elke 500 elektrotechnische ingenieurs is een vrouw. En ofschoon veel jongens en meisjes zich door hun persoonlijke talenten aangetrokken voelen tot een beroep in een bepaalde richting, ontstaat - en dat is opmerkelijk - bij hen toch het gevoel dat ze daaraan niet moeten toegeven omdat die niet klopt met de sociale mythe.

L. HUDSON. Frames of Mind. Ability, Perception and Selfperception in the Arts and Sciences; Penguin 1970, bijz.: blz. 32-33; 46-47; 86-90. De cijfers betreffende vrouwen in verschillende beroepen zijn sinds deze studie veranderd juist omdat de ideeën betreffende de maatschappelijke rol aan het veranderen zijn.

5. Onderzoek betreffende seksuele pratijken in Italië hebben ongelooflijke vooroordelen bij mannen aan het licht gebracht. In sommige steden plegen 50% van de volwassen mannen echtbreuk of onderhouden betrekkingen met prostituees. Ze noemen dit verontschuldigend een zwakheid, maar 75% van diezelfde mannen veroordelen krachtig seksuele relaties van vrouwen vóór het huwelijk en echtbreuk gepleegd door vrouwen. De oorzaak van deze misvatting ligt in een sociale mythe die met zichzelf in tegenspraak is. Volgens deze mythe zijn er twee soorten vrouwen: seksloze vrouwen (die men dient te respecteren) en ontaarde vrouwen (met wie de liefde bedreven kan worden). De gemiddelde Italiaan verwacht dat zijn vrouw geen interesse in seks heeft (dat ze zo "kuis" is als de heilige Maagd) en zoekt seksuele bevrediging bij andere vrouwen (die hij even ontaard acht als Eva). Ook bij vrouwen brengt deze situatie ernstige psychologische spanningen teweeg. Ze kan zich niet echt vrouw voelen zonder tegelijkertijd last te hebben van een schuldcomplex.

G. PARCA, Le Italiane se confessano, Florence 1959. F. SULTANI. Mentalita e comportimento del maschio italiano, Milaan 1965.

6. Men is het er nu in het algemeen over eens dat de christelijke theologie betreffende seksualiteit, kuisheid, huwelijk en celibaat eeuwenlang negatief beïnvloed is door verschillende culturele en sociale ideeën, culturele mythen. Alles wat uitsluitend met het lichaam te maken had (en daarom in stoïcijnse termen irrationeel) was voor veel schrijvers uit de tijd van de kerkvaders slecht. Gregorius de Grote beweerde dat seksuele omgang altijd een element van zonde in zich had en dat dit element van zonde bestond in het ervaren van genot.

J.T. NOONAN, Jr. Contraception: A History of its Treatment by the Catholic Theologians and Canonists, Harvard Univ. Press, 1965, blz. 46-49; 76-81; 150-151.

Thomas van Aquino en de scholastici baseerden hun theologie grotendeels op een culturele mythe die inhield dat de enige bijdrage van de vrouw tot de nakomelingschap was te fungeren als een soort menselijke "akker" waar het mannelijke zaad (het volledige toekomstige menselijk wezen) in geplant kon worden.

R. NOWELL, Sex and Marriage, in "On Human Life" ed. PHARRIS,London, Burns and Oates, 1968, blz. 45-71.

Het is wel duidelijk dat de houding ten opzichte van de deelname van de vrouw aan het geestelijk ambt door zulke culturele mythen beïnvloed is.

Vertaling: Theo van Schaick fic