Het argument op grond van een niet-feit

Zaken die Christus niet heeft geregeld

Regels voor de correcte interpretatie van de H. Schrift

* De ‘letterlijke’ betekenis

* Literaire vormen

* Het beoogde doel

*Rationaliseringen

In de christelijke leer en praktijk zijn er veel belangrijke aspecten waarover Christus geen enkele uitgesproken beslissing heeft genomen.

Het kan nuttig zijn om enkele van deze niet-feiten met betrekking tot Christus op te noemen:

• Christus heeft GEEN hiërarchische rangen van bisschop, priester en diaken ingesteld.
• Christus heeft NIET de huidige kerkstructuren ingesteld: de Romeinse Curie, de oecumenische concilies, de bisschoppenconferenties, en zo voorts.
• Christus heeft NIET alle sacramenten zoals het huwelijk, het vormsel, de ziekenzalving gespecificeerd.
• Christus heeft GEEN opdracht gegeven tot het schrijven van de boeken van het Nieuwe Testament of bepaald welke geïnspireerd zijn en welke niet.
• Christus heeft GEEN religieuze ordes en congregaties gesticht.
• Christus heeft GEEN kerkelijk recht ingesteld of de bepalingen ervan vastgesteld.
• Christus heeft GEEN goedkeuring gegeven voor zalig- en heiligverklaringen.
• Christus heeft GEEN aflaten, novenen, of kerkwijdingen ingesteld, GEEN priesteropleidingen in seminaries, NOCH het Imprimatur voor boeken, enz. enz.
• Christus heeft NIET de slavernij afgeschaft.

Let wel: Ik pleit niet tegen de rechtmatigheid van deze instellingen. Ik wil alleen duidelijk maken dat het NIET-FEIT van Jezus’ niet-betrokkenheid bij deze instellingen niet bewijst dat hij er tegen zou zijn.

Op dezelfde wijze bewijst het NIET-FEIT dat Jezus geen vrouwen bij de Twaalf Apostelen heeft gekozen, niet dat hij er voor altijd tegen zou zijn.

Het niet-feit van geen vrouwen kiezen

Waarom heeft Christus geen vrouwen gekozen voor het apostelcollege? G. R. Evans, bisschop van Denver en lid van de bisschoppelijke subcommissie voor vrouw in kerk en samenleving in de Verenigde Staten, schrijft (1972):

'Men dient het sociaal-culturele patroon van zijn tijd in acht te nemen. Waarom heeft Christus geen slaaf gekozen in het apostelcollege? Dan zou de kerk niet zo lang geweigerd hebben om slaven priester te wijden. Waarom heeft Christus geen niet-jood in het college gekozen? Daardoor hadden vele scherpe debatten in de jonge kerk met groter gemak vermeden kunnen worden. Iets wat feitelijke zus of zo is, hoeft niet rechtens zus of zo. Men kan geen conclusies trekken met betrekking tot rechten enkel en alleen op grond van de feitelijke situatie.' G. R. EVANS, 'Ordination of Women,' Homeletic and Pastoral Review 73 (1972), no. 1, blz. 29-32.

Het niet-feit dat Christus geen vrouwen heeft uitgekozen mag niet worden gezien als een uitdrukking van zijn bedoeling en wil.

'Als Jezus in een maatschappij had geleefd waarin de culturele status van de twee seksen verschillend was geweest van die van zijn eigen tijd, zou hij dan niet een andere keuze hebben gemaakt? Een keuze die in beginsel al te merken was aan de volledig nieuwe wijze waarop hij vrouwen in een patriarchale maatschappij benaderde?'
H. M. LEGRAND, 'Views on the Ordination of Women,' Origins, 6 jan. 1977. Herdrukt in Briefing 7 (1977), no. 6, blz. 22-35; zie blz. 27.

'Als hij verder zou zijn gegaan en zes mannen en zes vrouwen had gekozen om het twaalftal samen te stellen, dan zou hij zijn tijdgenoten geweld hebben aangedaan, zozeer dat hij zijn werk van meet af aan had ondergraven.'
G. O'COLLINS, 'Ordination of Women,' Tablet 288 (1974) blz. 175-76; 213-15.

'We zien enkel dit feit: Jezus koos alleen mannen om zijn apostelen te zijn. Het is aan ons om te ontdekken waarom. En ik zou willen betogen dat het wel erg goedkoop is te beweren dat dit was omdat het voor alle tijden de wil van God is dat alleen mannen kunnen worden gekozen voor de rol van apostel of bisschop of priester, d.w.z. voor het ambt van leiderschap in het onderrichten van het evangelie, in het vieren van de liturgie en in het besturen van de gemeenschap. Eerder zou ik ervoor willen pleiten dat het veel overtuigender is te vermoeden dat Jezus alleen mannen koos om zijn apostel te zijn, heel eenvoudig omdat alleen mannen toen konden functioneren in zo’n leidersrol gezien de culturele omstandigheden van die tijd. Niettemin is vrij duidelijk dat zulke culturele omstandigheden voorbij kunnen gaan; en daarmee ook de grondreden om dit ambt van leiderschap alleen tot mannen te beperken.'
E. C. MEYER. 'Are there theological reasons why the church should not ordain women priests?' Review for Religious 34 (1975/76), blz. 957-67.

"De traditie mag nooit worden gebruikt om te bepalen dat iets niet in onze toekomst kan plaatsvinden omdat het nooit in ons verleden heeft plaatsgevonden. Gezien het seksisme van de westerse maatschappij en cultuur zouden we redelijkerwijze kunnen verwachten dat vrouwen zouden worden uitgesloten van het priesterschap".
Groome, T.H. (1981-82), Signs of Hope Series: Section 4 "The Struggle Against Sexism" in Pace 12, St Mary's Press, Minnesota, p. 64.

Het aantal theologische studies die deze denktendens bevestigen, groeit met de jaren. Om mij te beperken tot een paar voorbeelden uit de zeventiger jaren, in chronologische volgorde: J. L. Acebal, J. J. Begley-Armbruster, R. Gryson, I. Raming, J. M. Ford, R. Metz, F. Klostermann, J. M. Aubert.

• J. L. ACEBAL, 'El laicado feminino: Misiones y ministerios,' Ciencia Tomista 98 (1971), blz. 55-71.
• J. J. BEGLEY-ARMBRUSTER,'Women and Office in the Church,' Am. Eccl. Review 165 (1971) blz. 145-57.
• R. GRYSON, Le ministère des Femmes dans l'Eglise ancienne, Gembloux 1972.
• J. M. FORD, 'Biblical Material relevant to the Ordination of Women,' Journal of Ecum. Studies 10 (1973), blz. 669-94; samengevat in Theology Digest 22 (1974) blz. 23-28.
• R. METZ, 'L'accession des femmes aux ministères ordonnés,' Effort diaconal, Jan-June (1974) blz. 21-30.
• F. KLOSTERMANN, Gemeinde Kirche der Zukunft, Freiburg 1974, in het bijzonder blz. 269-70.
• J. M. AUBERT, Antiféminisme et christianisme, Paris 1975, bijz. blz. 156-77.

Hier kunnen we alleen maar enkele van de redenen vermelden waarom vele achtenswaardige katholieke bijbelgeleerden dit argument (dat Jezus alleen mannen heeft uitgekozen) niet overtuigend hebben gevonden. Zij betwijfelen de vooronderstellingen

• dat Jezus' woorden tot de Twaalf een wijding inhield zoals dat vandaag de dag wordt begrepen;
• dat de Twaalf de enige voorlopers zijn van de gewijde bedienaars van vandaag, in het licht van het onduidelijk karakter van de ambten in de jonge kerk;
• dat de term "de apostelen" dezelfde draagwijdte had als "de Twaalf";
• en dat door alleen mannen te kiezen voor de Twaalf Jezus zijn wil bedoelde uit te drukken met betrekking tot de sekse van degenen die in de toekomst in de eucharistie zouden voorgaan.

"Aangezien Jezus het aan de kerk onder de leiding van de heilige Geest heeft overgelaten om eigenstandig vele beslissingen te nemen met betrekking tot de organisatie van haar ambten, oordelen geleerden het zeer twijfelachtig dat hij zo’n specifiek voorschrift met betrekking tot de sekse van toekomstige wijdingskandidaten bedoelde vast te leggen. De meerderheid van de exegeten is daarentegen van mening dat Jezus’ keuze om alleen mannen uit te kiezen voor de Twaalf ingegeven was door de aard van hun symbolische rol als ‘patriarchen’ van het vernieuwde Israel."
Uit een document over de kwestie van vrouwelijke priesters, onderschreven door de Catholic Theological Society of America op 6 juni 1997.

Lees ook: "The twelve apostles were men - -" door Ida Raming, Orientierung 56 (1992) pp. 143-146.

Vertaling: Isaac Wüst