Verbod om te onderrichten

Uit INTER INSIGNIORES:

(Het cursief in de tekst is van John Wijngaards)

19. Wanneer Paulus echter, toen hij haar niet toestond te spreken, bepaalde, dat vrouwen in de bijeenkomst moeten zwijgen (1 Kor. 14, 34-35; 1 Tim. 2, 12), is dat verbod van een andere aard, en de exegeten verklaren als betekenis ervan, dat de apostel de vrouwen zeker niet het recht ontzegt, wat hij elders erkent, om in de kerk te profeteren (vgl. 1 Kor. 11, 5), maar alleen verbiedt het openbare ambt van leraren uit te oefenen in de christelijke bijeenkomst. Dit verbod houdt volgens Paulus verband met het goddelijk scheppingsplan (vgl. 1 Kor. 11, 7; Gen. 2, 18-24) en kan moeilijk aan de cultuur en gebruiken worden toegeschreven. Bovendien dient men zich te herinneren, dat juist Paulus in de geschriften van het Nieuwe Testament met de grootste nadruk de principiële rechtsgelijkheid van mannen en vrouwen als kinderen van God in Christus (vgl. Gal. 3, 28) uitsprak. Er is dus geen enkele reden Paulus te beschuldigen van vijandig gezinde vooroordelen tegen vrouwen, aan,wie hij, zoals vaststaat, integendeel zijn vertrouwen te kennen gaf en aan wie hij vroeg met hem samen te werken.

Voor de volledige tekst, zie: INTER INSIGNIORES.

Uit het Commentaar van de Heilige Congregatie voor de geloofsleer aangaande de Verklaring Inter Insigniores:

61. Ook hier is het vanuit de apostolische periode duidelijk, dat er voor deze uitleg geen grond is. Zou men echter in het geval van de apostelen geen rekening moeten houden met de wijze waarop zijzelf deel hadden aan deze vooroordelen? Zo is de heilige Paulus beschuldigd van vrouwenhaat en in zijn brieven treft men teksten aan over de ondergeschiktheid van vrouwen welke op het ogenblik onderwerp van controverse zijn tussen exegeten en theologen.

62. De vraag kan worden gesteld, of twee van Paulus' meest bekende teksten over vrouwen authentiek zijn óf dat ze veeleer moeten worden gezien als interpolaties, misschien zelfs relatief late. De eerste is 1 Kor. 14, 34-35: 'De vrouwen moeten in uw bijeenkomsten zwijgen. Het is hun niet toegestaan het woord te nemen; zij moeten ondergeschikt blijven, zoals trouwens de wet het voorschrijft'. Deze twee verzen, nog afgezien van het feit, dat zij ontbreken in enkele belangrijke manuscripten en niet worden vermeld voor het einde van de tweede eeuw, vertonen stilistische bijzonderheden die Paulus vreemd zijn. De andere tekst is 1 Tim. 2, 11-14: 'Ik sta haar niet toe zelf onderricht te geven of de man te overheersen'. De paulinische authenticiteit van deze tekst is dikwijls bediscussieerd, ofschoon de argumenten zwakker zijn.

63. Hoe het zij, het is van weinig belang, of deze teksten authentiek zijn of niet: theologen hebben er een overvloedig gebruik van gemaakt om uit te leggen, dat vrouwen de macht van het leergezag noch die van de jurisdictie kunnen ontvangen. Met name de tekst van 1 Tim. verschafte de heilige Thomas het bewijs, dat de vrouw zich in een staat bevindt van onderdanigheid of dienstbaarheid, aangezien (zoals de tekst zegt) de vrouw na de man was geschapen en de eerst verantwoordelijke persoon was voor de erfzonde.

64. Maar er zijn andere paulinische teksten van onbetwiste authenticiteit die stellen: 'de man is het hoofd van de vrouw' (1 Kor. 11, 3; vgl. 8-12; Ef. 5, 22-24). De vraag mag worden gesteld, of deze kijk op de man, welke ligt in de lijn van de boeken van het Oude Testament, niet aan de basis ligt van de overtuiging van Paulus en de traditie van de kerk, dat vrouwen de wijding tot het ambt niet kunnen ontvangen.

65. Welnu, dit is een visie die de moderne samenleving categorisch verwerpt en vele hedendaagse theologen zouden ervoor terugschrikken het zonder nuanceringen te moeten aanvaarden. We mogen er echter bij opmerken, dat Paulus zijn standpunt niet filosofisch naar voren brengt, maar bijbel-historisch: wanneer hij met betrekking tot het huwelijk het symbolisme van de liefde beschrijft, ziet hij niet de superioriteit van de man als overheersing maar als een gave welke offers vraagt, naar het beeld van Christus.

Voor de volledige tekst, zie: Official Commentary on INTER INSIGNIORES.

Vertaling van kommentaar fragmenten door Isaac Wüst

In dit boek gaat Hans Wijngaards in op belangrijke historische bronnen, vanaf het begin van het christendom tot het jaar 900. Hij bewijst op overtuigende wijze dat vrouwen de rol van diaken op zich namen en hiertoe ook gewijd werden. Met zijn historische studie levert Wijngaards een belangrijke bijdrage aan het actuele debat over de wijding van vrouwen tot diaken. Klik hier!