Wijsheid van Jezus Sirach 25,13 - 26,18

Wijsheid van Jezus Sirach 25,13 - 26,18

Regels voor de correcte interpretatie van de H. Schrift

* De ‘letterlijke’ betekenis

* Literaire vormen

* Het beoogde doel

*Rationaliseringen

Het Boek Wijsheid van Jezus Sirach, ook bekend onder de naam Ecclesiasticus, is in de tweede eeuw v.Chr. geschreven in Alexandrië door Joodse schrijvers.

Om de tekst te begrijpen mogen we het volgende niet vergeten:

• Het boek is voornamelijk een verzameling losse spreekwoorden en spreuken, die de schrijver(s) grofweg bijeengebracht hebben in categorieën die met elkaar verband houden. Dit verklaart het feit dat regels ritmische paren vormen, en verklaart ook de onregelmatige structuur en de onbehouwenheid van bepaalde verzen. 
• Aangezien vooral Joodse volkswijsheid de bron van het werk uitmaakt, weerspiegelt dit boek het oudtestamentische vooroordeel tegen vrouwen.
• De meeste van de negatieve passages leveren kritiek op ‘slechte vrouwen’ in tegenstelling tot ‘goede vrouwen’, die op andere plaatsen worden opgehemeld. Slechte vertalingen en verkeerd verstaan van de context maakten dat in sommige verzen heel onterecht werd gegeneraliseerd, alsof ze een algemeen oordeel behelsden over alle vrouwen! Dit valt duidelijk buiten de ‘feitelijk bedoelde betekenis’ van de tekst en het bereik van de bedoelingen van de schrijver(s).
• De negatieve oordelen behelzen de opvattingen en beredeneringen van de gewone man en men mag ze niet zien als geïnspireerde leer. Desondanks werden ze zeer vaak geciteerd door de kerkvaders en theologen als komende van God.

De eigenlijke tekst: Sirach 25,13 - 16,18

 De kopjes in de tekst zijn door mij ingevoegd. De verzen die het meest worden geciteerd – het zij juist of onjuist – zijn schuin gedrukt weergegeven.

Leven met een lastige vrouw

“Alle pijn desnoods, maar geen hartepijn,
alle kwaadaardigheid, maar geen kwaadaardigheid van een vrouw!
Alle ellende desnoods, maar geen ellende van mensen die mij haten,
alle afstraffingen, maar geen afstraffingen door vijanden!
Geen erger gif dan het gif van een slang,
Geen erger woede dan de woede van een vrouw.

Ik huis veel liever met een leeuw of een draak
dan met een kwaadaardige vrouw.” (vers 13-16)

“de kwaadaardigheid van een vrouw
verandert haar oogopslag
en verduistert haar gezicht
tot zij er uit ziet als een berin.

Al zit een man aan tafel tussen zijn buren,
onwillekeurig moet hij bitter zuchten. ” (vers 17-18)

“Alle kwaad valt in het niet vergeleken bij een kwade vrouw:
het lot van de zondaar zal op haar vallen!” (vers 19)

“ Als een zanderige helling voor de voeten van een grijsaard,
zo is een praatzieke vrouw voor een rustige man.
Bezwijk niet voor de schoonheid van een vrouw
en zet je zinnen niet op wat zij bezit.” (vers 20-21)

“ Het is een harde slavernij en een grote schande
als een vrouw haar man onderhoudt.
Een vernederd hart, een somber gezicht en hartzeer:
die komen van een kwaadaardige vrouw.
Slappe handen en knikkende knieën:
die komen van een vrouw die haar man niet gelukkig maakt.” (vers 22-23)

“Bij een vrouw is de zonde begonnen,
en door haar moeten wij allen sterven.
Laat het water niet de vrije loop,
en een boosaardige vrouw niet de vrijheid van spreken.
Als zij niet aan jouw zijde wandelt,
snijd haar dan af van je vlees.” (vers 24-26)

Leven met een zorgzame vrouw

“ Een goede vrouw maakt haar man gelukkig;
en het getal van zijn dagen wordt dubbel zo groot.
Een flinke vrouw is een vreugde voor haar man,
en zij laat hem al zijn jaren in vrede doorbrengen.
Met een goede vrouw is men goed bedeeld,
wie God vrezen krijgen haar als hun deel.
Rijk of arm, hun hart is gelukkig,
en hun gezicht staat altijd opgewekt.” (26, 1-4)

Het lijden dat een onhandelbare vrouw veroorzaakt

“Voor drie dingen is mijn hart beducht,
en voor het vierde ben ik bang.
Opspraak in de stad, een samenscholing van de massa
en een valse beschuldiging

zijn allemaal erger dan de dood.
Maar een vrouw die jaloers is op een andere vrouw,

en de gesel van haar tong,

die iedereen erin probeert te betrekken:
dat geeft pijn in het hart en groot verdriet.” (vers 5-6)

“Als een slingerend ossenspan is een kwaadaardige vrouw:
wie haar in toom probeert te houden

is als een man die een schorpioen vastpakt.
Een vrouw die drinkt is een grote ergernis:
zij verbergt haar schandelijk gedrag niet.” (vers 7-8)

Dochters dienen onder de duim gehouden te worden

“ De ontucht van een vrouw blijkt uit haar oogopslag
en door haar lonken verraadt zij zich.
Houdt een rebelse vrouw heel goed in het oog,
anders vergooit ze zich als ze de kans krijgt.
Als haar ogen onbeschaamd zijn,
ga dan haar gangen zorgvuldig na

en verbaas je niet wanneer zij zich tegen je misdraagt.
Als een dorstige reiziger doet zij haar mond open
en drinkt van al het water in haar buurt,
zij gaat tegenover elke tentpaal zitten
en opent haar koker voor de pijl.” (vers 9-12)

De zegeningen van een goede vrouw

“De bekoorlijkheid van de vrouw verblijdt haar man
en haar vaardigheid geeft merg aan zijn gebeente.
Een zwijgzame vrouw is een geschenk van de Heer,
en beschaving is iets onbetaalbaars.
Een ingetogen vrouw is dubbel bekoorlijk
en niets weegt op tegen haar zelfbeheersing.
De zon die opgaat aan de hoge hemel van de Heer:
zo is de schoonheid van een goede vrouw
in haar welgeordend huis.
De schoonheid van haar aangezicht staat op haar rustige gestalte
zoals het licht dat op de heilige luchter staat te stralen:
Zo staan haar mooie benen op de stevige hielen
als de gouden zuilen op een zilveren voetstuk.” (vers 13-18)

Een tekst die alleen in bepaalde manuscripten is te vinden:

Vergelijking tussen de goede en de slechte vrouw

“Zoek de hele vlakte af naar een vruchtbare akker,
zaai er je eigen zaad en vertrouw op je eigen goede ras.
Je nageslacht zal leven,
ze zullen groot worden,
en weten dat ze van een sterk geslacht zijn.
Een lichtekooi is het spuwen niet waard,
maar iemands wettige vrouw is een sterke toren.
Het lot van een zondaar is een goddeloze vrouw,
maar wie de Heer vreest verwerft een vrome huisvrouw.
Een schaamteloze vrouw vindt nog vreugde wanneer ze zichzelf te schande maakt,
een bescheiden vrouw is zelfs verlegen tegenover haar man.
Een eigenzinnige vrouw verdient nog minder respect dan een hond,
maar een vrouw met schaamtegevoel vreest de Heer.
Een vrouw die haar man eerbiedigt wordt door iedereen geacht om haar wijsheid.
maar een die hem trots veracht wordt door allen gezien als een slecht wezen.
Gelukkig de man die een goede vrouw heeft getrouwd,
zijn levensjaren zullen worden verdubbeld.
Een vrouw die luidkeels kletspraatjes verkoopt is als een schallende trompet,
en wie met zo’n vrouw is opgezadeld bevindt zich altijd temidden van krijgsrumoer.”

( 26,19-27)

Vertaling Theresia Saers