Het gewone universele leergezag

Rome beweert dat het verbod op vrouwelijke priesters een onfeilbaar besluit is van 'het gewone universele leergezag'. Rome vergist zich echter in deze zogenaamd onfeilbare uitspraak over vrouwelijke priesters, gedaan door het gewone universele leergezag, omdat er niet is voldaan aan de vijf voorwaarden die hiervoor worden vereist door de Conciliedocumenten.

Wat is het 'gewone universele leergezag'?

Jezus Christus heeft het leergezag toevertrouwd aan de Paus en de bisschoppen, die de opvolgers zijn van Petrus en de apostelen. De vraag rijst natuurlijk of zij alleen onfeilbare uitspraken doen wanneer zij in algemeen concilie zijn vergaderd. Het antwoord luidt: neen. Het gezamenlijk episcopaat in vereniging met de Heilige Vader kan ook spreken met het allerhoogst gezag, wanneer de bisschoppen door de wereld verspreid zijn. De term 'universeel gewoon leergezag' verwijst naar het eensgezinde onderricht van alle Katholieke bisschoppen samen met de Paus, buiten de vrij zeldzame gelegenheden waarbij de bisschoppen vergaderd zijn in een oecumenisch concilie.

Het Eerste Vaticaans Concilie (1870) veronderstelde dit universele gewone leergezag toen het in zijn Dogmatische Constitutie over het Katholiek Geloof verklaarde:

'Al die zaken moeten worden aangehangen met Katholiek en goddelijk geloof, die besloten liggen in het geschreven of doorgegeven Woord van God, en die worden voorgehouden door de Kerk, ofwel door een plechtige verklaring of door haar gewone en universele leergezag, als door God geopenbaard en als zodanig te worden geloofd'
Denzinger-Schönmetzer, nr. 3011.

Nota. Uit de Acta van Vaticanum I (Mansi 51,322) blijkt dat de term 'universeel leergezag' verwijst naar de leeruitspraken van het hele episcopaat tezamen met de Paus, en niet tot uitspraken van de Paus alleen, zelfs als deze worden gericht tot de gehele Kerk.

Wanneer doet het universele gewone leergezag onfeilbare uitspraken?

Het Tweede Vaticaans Concilie heeft het universele gewone leergezag meer precies omschreven en de voorwaarden uiteengezet waaronder het van kracht is:

"Hoewel de individuele bisschoppen dit voorrecht van onfeilbaarheid niet genieten, verkondigen ze niettemin Christus' leer met onfeilbaar gezag, iedere keer wanneer zij, hoewel verspreid over de hele wereld, maar toch in vereniging met elkaar en met de opvolger van Petrus, en op authentieke wijze zaken van geloof en zeden verkondigend, het eens zijn dat een bepaalde opvatting definitief moet worden aangehangen."
Lumen Gentium § 25d.

In deze concilietekst en in andere teksten waarop voornoemde tekst is gebaseerd kan men duidelijk vijf voorwaarden lezen:

1. Collegiaal optreden. Het is duidelijk dat de bisschoppen betrokken moeten zijn in een gezamenlijk uitoefenen van het leergezag.
2. Als 'arbiters'. De bisschoppen moeten vrij zijn om hun eigen weloverwogen mening te geven.
3. In dienst van het geloof van de gehele Kerk. De bisschoppen moeten luisteren naar het Woord van God en naar het 'sensus fidelium'.
4. Betreffende geloof en zeden. De leeruitspraken moeten te maken hebben met het object van het geloof.
5. In een uitspraak die bewust moet worden opgelegd als 'definitief'. De bisschoppen moeten de bedoeling hebben de leer als definitief te houden.

Deze voorwaarden worden hier in detail uitgelegd.

Theologen uit de hele wereld hebben verklaard dat het overduidelijk is dat er niet aan deze voorwaarden is voldaan in zake het verbod op de wijding van vrouwen.

Hier is het theologisch beginsel van toepassing dat “geen leer wordt geacht onfeilbaar vastgelegd te zijn tenzij duidelijk als zodanig vastgesteld.”
Canon 749, § 3.

Conclusie: Derhalve is deze kwestie niet een onfeilbaar besluit van het universele gewone leergezag.

John Wijngaards

vertaling door Zr. Theresia Saers JMJ