OOK VROUWEN PRIESTER? JAZEKER!header

Responsive image

BEGIN

REDEN GENOEG

TEGEN DE PAUS?

DEBAT

MENU

Nederlands/Vlaams Deutsch Francais English language Spanish language Portuguese language Catalan Chinese Czech Malayalam Finnish Igbo
Japanese Korean Romanian Malay language Norwegian Swedish Polish Swahili Chichewa Tagalog Urdu
------------------------------------------------------------------------------------
Je krijgt het er niet door bij vrouwen

Meer recht dan alleen het aanrecht

door Mary McAleese

Uit: The Tablet, 15 maart 1997

Op deze website gepubliceerd met toestemming van The Tablet. Adres: 1 King Street Cloisters, Clifton Walk, Londen W6 0QZ, Engeland. Telefoon: +44-20-8748 8484, fax: +44-20-8748 1550; e-mail: thetablet@the tablet.co.uk.

Mary McAleese de president van de Ierse Republiek (1997-2011). Zij heeft onder andere de volgende academische posten bekleed:

Zijn er katholieke bisschoppen in Ierland die een cursus emancipatie hebben gevolgd? Dit is een serieuze vraag die ik al eerder heb gesteld, met een bedroevend voorspelbaar antwoord. Ik had dezelfde vraag kunnen stellen over de paus en de curie en was dan aardig zeker geweest van het antwoord.

Het feit dat het antwoord een duidelijk “nee” is, is tegenwoordig problematischer dan het een jaar of vier, vijf geleden was. De seculiere westerse wereld is tientallen jaren lang beïnvloed door een serieuze en kritische discussie over gelijke kansen voor man en vrouw. De discussie heeft aan kracht gewonnen in Ierland, net als in veel andere landen, waardoor wij veel hebben geleerd en het aanzien van het onderwijs, de werkgelegenheid, het maatschappelijk beleid, de politiek, menselijke relaties en culturele perspectieven is veranderd. Enkele conservatieve bastions zijn in het leerproces achtergebleven. Andere voelen dat ze mee moeten, sommige zijn het leerproces in geduwd en weer andere hebben het overgeslagen.

In een klein, betrekkelijk homogeen land als Ierland, met een goed opgeleide en belezen bevolking, was het altijd mogelijk dat een vlot en overtuigend gebracht argument een kritische massa bekeerlingen voort zou brengen. Het was ook mogelijk dat men binnen de machtsstructuur van de Kerk – geïsoleerd en mannelijk – waarin wel van boven naar beneden wordt gecommuniceerd, maar niet omgekeerd, zich niet snel bewust zou zijn van wat het gewone volk zei, dacht en concludeerde. Het resultaat is dat er nu binnen de Katholieke Kerk in Ierland een gespannen impasse bestaat tussen degenen die in de door God voorgeschreven gelijkheid van vrouwen geloven en zij die dat niet doen.

Het is nooit slechts een discussie geweest tussen mannen en vrouwen. Het is eerder een discussie geweest tussen de onbuigzame, conditionerende krachten van een oude wereld en de uitdagende, vasthoudende stemmen van de nieuwe wereld. Bovendien voelt die nieuwe wereld dat de overwinning niet ver meer is, ondanks de onlangs verharde opstelling over de wijding van vrouwen tot priester – maar misschien juist wel daardoor.

Niet zo lang geleden waren de stemmen die beweerden dat de kerk van Christus op aarde door seksisme buitensporig misvormd werd, stemmen in de marge die naar een bouwwerk riepen, een fort dat zo goed beschermd was dat het ondoordringbaar leek. Binnen de Ierse afdeling van dit bouwwerk had een geestelijkheid die volledig uit mannen bestond een perfect en ogenschijnlijk veilig verbond met de Ierse moeders. Het geloof ging van generatie op generatie over. Deze overgang werd vergemakkelijkt door de band tussen moeders en geestelijken. De houding van de moeders was er een van vertrouwen, eerbied en zelfs onderworpenheid. Daartegenover stond de arrogante en paternalistische houding van de geestelijken.

W.B. Yeats, de dichter, beschrijft de verhoudingen als "een gedragscode van onwaardige onderworpenheid" - een hard oordeel misschien, gezien de ongunstige maatschappelijke positie van vrouwen op de hele wereld en binnen vrijwel alle kerken in zijn tijd. Zijn woorden vinden echter een weerklank in de meer recente woorden van paus Johannes Paulus II toen die zei: "Onze conditionering is overal en altijd een obstakel geweest in de emancipatie van vrouwen. De waardigheid van vrouwen is vaak niet erkend, zij zijn vaak aan de zijlijn van de maatschappij gezet en zelfs tot onderworpenheid gedwongen… Indien de feitelijke schuld hieraan door de eeuwen heen niet slechts bij een klein aantal kerkleden neergelegd kan worden, dan spijt mij dit zeer.”

Het feit dat deze paus het nodig heeft geacht in de afgelopen paar jaar veelvuldig terug te komen op het onderwerp vrouwen, spreekt voor zich. Zijn woorden zijn niet die van een man die gelooft dat hij aan de winnende kant staat in een discussie. Verre van dat; het zijn de woorden van een man die zich langzaam realiseert dat er een bres geslagen is in de verdedigingswerken van het fort, en dat degenen die het fort ooit zo loyaal verdedigden een steeds kleiner wordend deel van de bevolking uitmaken.

Als er tegenwoordig stemmen opgaan ter ondersteuning van een veel radicalere kijk op de rol van vrouwen in de Kerk, komen die stemmen niet vanuit de uiterste marge. Het zijn niet de voorzichtige stemmen van hen die uit teleurstelling de Kerk hebben verlaten; in plaats daarvan zijn het de stemmen van mensen (mannen, vrouwen, priesters, nonnen en zo nu en dan een bisschop) die met beide benen en hun geloof stevig in de Kerk staan, die van de Kerk houden, ernaar leven en vastbesloten zijn binnen de Kerk te blijven en haar te veranderen. Iedereen die kerkelijke bijeenkomsten bijwoont waar het onderwerp vrouwen binnen de Kerk besproken wordt, zal opmerken, net als ik, dat een groot deel van de gelovigen van partij is veranderd. Het bekeringsproces is nog niet afgerond maar is er niet ver vandaan.

Er zijn mensen die beweren dat de huidige hiaat in het vertrouwen tussen de gelovigen en het instituut Kerk grotendeels veroorzaakt is door de recente stroom schandalen met betrekking tot seksueel misbruik van kinderen door geestelijken en de gebrekkige manier waarop hiertegen is opgetreden door de kerkelijke autoriteiten. Wat werkelijk het geval is, is dat deze schandalen slechts het tempo van de achteruitgang in de verslechterende verhouding tussen de gelovigen (vooral vrouwen) en de machtsstructuren binnen de Kerk hebben versneld. De seksistische conditionering waarover paus Johannes Paulus II sprak is geen geheimzinnig gebied meer. Het is uitgeplozen, laag na laag is blootgelegd en de geniepigheden zijn naar buiten gebracht. De meeste intelligente mannen en vrouwen herkennen seksistische huicheltaal van verre, hoe mooi het ook is ingekleed en hoe vooraanstaand de spreker van die taal ook is. Wanneer de Heilige Vader dus toegeeft dat de Kerk wellicht soms een héél klein beetje seksistisch is geweest, wachten wij op de volgende voor de hand liggende aankondiging van de kerkelijke autoriteiten: dat de Kerk zichzelf eens lang, aandachtig en wetenschappelijk onder de loep gaat nemen.

De Kerk gaat dan proberen te begrijpen hoe haar eigen denken, haar eigen begrip van God verwrongen en beschadigd is door 2000 jaar waarin mensen op een schandelijke manier zijn misleid – en dit werd theologie genoemd, of, erger nog, de wil van God. Maar die verklaring komt er maar niet. In plaats daarvan wordt grof geschut, de howitzer van de onfeilbaarheid, geladen en gericht.

Leggen de gelovigen zich hierbij neer; accepteren ze dit? Onderwerpen zij zich nederig aan een edict dat kennelijk voor altijd bindend moet zijn? Niet in Ierland. Tegenwoordig hebben ze een weerwoord en zijn gewapend met de inzichten van de nieuwe, moderne wetenschap waarin conservatieve, dogmatische theologen op een scherpe, meedogenloze manier aan de kaak gesteld worden. Tegenwoordig kan men diepgelovige vrouwen horen zeggen dat zij zich tot het priesterschap geroepen voelen. Zij spreken met een pas ontdekt zelfvertrouwen en er wordt naar hen geluisterd met een pas ontdekt respect.

Er zit een cruciale ironie in deze discussie. Beide partijen geloven dat zij vechten voor het leven en bestaan van de Kerk. Zij kunnen niet beide gelijk hebben. Degenen die de lijn van het Vaticaan verdedigen, die steeds meer klinken als apparatchiks van Communistische Partij met hun overtrokken clichés, hebben in het verleden Ierland vaak gekenschetst als het hart van het katholicisme, dé plaats waar het geloof nooit zou wankelen, waar het nog zeker is dat er altijd een geloofsgetuige gevonden zou kunnen worden.

Vreemd genoeg geloof ik dat ze gelijk hebben – maar om de verkeerde redenen. Er zijn maar weinig kerkhiërarchieën die geconfronteerd worden met een zo zware strijd als de Ierse kerkhiërarchie om de geloofwaardigheid en relevantie van de Kerk te handhaven. Zij hebben bondgenoten nodig, in het bijzonder onder gelovige vrouwen. Die vrouwen zijn bereid nieuwe bondgenootschappen te vormen, maar vrouwen spreken tegenwoordig een taal die veel van deze mannen gewoonweg niet verstaan en waarvan ze niet goed weten wat ze ermee aan moeten. Het is de taal van de wereld van morgen, niet de taal van het seminarie van gisteren.

Die oude taal moet nog afgeleerd worden. Het is in rap tempo een symbool van irrelevantie aan het worden en is ver over de uiterste verkoopdatum heen.

Mary McAleese

Lees ook Hoe ga je om met een Christus die ... van Mary McAleese

Terug naar De plicht om te spreken?

Vertaling Mirjam Bonné

Klik hier als U onze campagne voor de wijding van vrouwen aktief wilt steunen..

historische overzichten


This website is maintained by the Wijngaards Institute for Catholic Research.

John Wijngaards Catholic Research

since 11 Jan 2014 . . .

John Wijngaards Catholic Research