OOK VROUWEN PRIESTER? JAZEKER!header

Responsive image

BEGIN

REDEN GENOEG

TEGEN DE PAUS?

DEBAT

MENU

Nederlands/Vlaams Deutsch Francais English language Spanish language Portuguese language Catalan Chinese Czech Malayalam Finnish Igbo
Japanese Korean Romanian Malay language Norwegian Swedish Polish Swahili Chichewa Tagalog Urdu
------------------------------------------------------------------------------------
Waar zijn de priesterprofeten

Waar zijn de priester-profeten?

Door Fr. Owen O’Sullivan

Uit The Furrow 54 (2003) nr. 1, pag. 37-42; hier met toestemming opnieuw uitgegeven.

Owen O’Sullivan is een kapucijner priester uit Belfast. Zijn adres is 81 Lagmore Grove, Stewartstown Road, Belfast, BT17 0TD, Ulster, Verenigd Koninkrijk.

Als men leken zou vragen wat een priester doet, dan denk ik dat de meesten zouden antwoorden: “hij draagt de Mis op, dient mensen de sacramenten toe en doet begrafenissen.” Het priesterschap wordt door velen vereenzelvigd met maar één aspect ervan: het cultus-aspect. De koninklijke en profetische aspecten worden door leken noch priesters vaak beschouwd als onderdeel van het priesterschap. In de Bijbel waren profeten mensen die eerder het heden verkondigden dan dat zij de toekomst voorspelden. Maar de Kerk wordt standaard beschouwd als een “niet-profetische” organisatie.

PROFETIEËN WORDEN GERESPECTEERD

Mensen zijn op zoek naar profetieën; zij erkennen ze en respecteren ze als ze ze vinden. Een paar voorbeelden van profeten uit de moderne wereld zijn Vaclav Havel, de Tjsechische toneelschrijver, Aleksander Solzhenitsyn, de Russische geschiedkundige, T.S. Eliot, de Amerikaanse dichter, Carlo Rubia, de Italiaanse directeur van het Europese centrum voor onderzoek op het gebied van de kernenergie en winnaar van de Nobelprijs voor natuurwetenschappen in 1992, Nelson Mandela, de Zuid-Afrikaanse politicus en bewerkstelliger van verzoening, Aung San Suu Kyi, de leider van de oppositie tegen het dictatoriale regime in Myanmar (Birma) en Albert Einstein, de Duitse wetenschapper en winnaar van de Nobelprijs voor natuurwetenschappen. Ook in Ierland zijn er mensen die de rol van profeet op zich hebben genomen en daarmee nationaal respect hebben verworven. Denk hierbij aan mensen als de Noord-Ierse politici John Hume, Seamus Mallon, en Tom Hyland met zijn campagne voor Oost-Timor.

Er zijn in Ierland ook priesters die een dergelijke rol hebben gespeeld, zoals Alec Reid en Denis Faul in het vredesproces in Noord-Ierland, Aidan Troy in het twistpunt rond de Holy Cross-meisjesschool in de wijk Ardoyne in Belfast, bisschop Willie Walsh met betrekking tot de “New Age travellers”, de franciscaner monniken in Merchants’ Quay in Dublin met betrekking tot het drugsprobleem, Peter McVerrey voor de armen en de broeders van St. Vincentius in Dublin voor vluchtelingen.

(Het is de moeite waard hier te vermelden dat, hoewel de geestelijkheid de media vaak beschouwt als anti-Kerk, de priesters die profetisch zijn, zoals de hierboven genoemden, positieve belangstelling krijgen in de media en zo hebben helpen voorkomen dat het priesterschap nog verder daalt in de achting van het publiek.)

Wat opvalt aan de mensen die ik zojuist heb opgenoemd, is dat zij eerder profetisch zijn in daad dan in woord. De term “profeet” hoeft niet per definitie het beeld op te roepen van een vurig redenaar die vol woede, en wellicht arrogantie, de zonden van anderen veroordeelt. Het werk van waarheid en gerechtigheid, die de kern vormen van profetieën, kan in stilte voortgaan, zelfs zonder woorden.

Maar globaal gezien is maar een klein deel van de priesters ook profeet. Wij komen over het algemeen niet over als een massa profetische mannen. Waarom zijn wij zo passief gebleven toen wij geconfronteerd werden met de slechte aanpak van het probleem van seksueel misbruik door bisschoppen en andere hooggeplaatste geestelijken? Waarom klinken er zo weinig profetische stemmen van geestelijken – van welke denominatie dan ook – als het gaat over het sektarisme in Noord-Ierland, dat toch tot gevolg heeft gehad dat 3.500 mensen om het leven zijn gekomen, 30.000 mensen gewond zijn geraakt en waardoor gezinnen en gemeenschappen getraumatiseerd zijn geraakt? Waarom zijn er maar zo weinig geestelijken die actie voeren tegen het sektarisme? Waarom houden maar zo weinig geestelijken zich – op een symbolisch gebaar na – bezig met de oecumene?

Als mensen konden zeggen: “Een priester spreekt altijd de waarheid, koste wat kost”, dan zou dat geweldig zijn, maar kan dat ook gezegd worden? Hebben wij ons zo verdoofd laten worden dat wij de rol accepteren van een paar veilige handen, of nauwgezet de partijlijn volgen, of niemand tegen de haren in strijken, of geen gewaagde veranderingen in onze loopbaan maken? Heeft angst onze verbeeldingskracht zodanig uitgeschakeld dat wij voor onszelf de waarheid niet meer kunnen zien, en in nog veel mindere mate de moed hebben om deze waarheid aan anderen te verkondigen?

Mensen willen dat priesters de waarheid zeggen. Zij willen dat priesters de politieke correctheid van de Kerk, de PR, de compromissen en het zich verstoppen achter structuren – bureaucratische of geestelijke – naast zich neerleggen. Mensen willen geen apparatsjiks, ze willen dat priesters moedige mannen zijn die verkondigen wat zij geloven dat de waarheid is en daar ook voor staan.

ONWAARHEDEN IN DE KERK

Binnen de Kerk bestaan veel onwaarheden. Op alle niveaus zijn er onwaarheden en nonsens. Er is sprake van geveinsde loyaliteit, het uitdragen van de partijlijn terwijl men het innerlijk niet mee eens is; de besmettelijke macht van de angst heerst alom. Wat is beter: er eerlijk voor uitkomen dat je het er niet mee eens bent, of maar doen alsof je het er wel mee eens bent? Wij hebben priesters (en andere mensen) nodig die eerlijk zijn. Geloofwaardigheid wordt immers gebouwd op eerlijkheid. Voorbeelden van mensen die de waarheid spreken zijn Donal Dorr, in “Sexual Abuse and Spiritual Abuse” (seksueel en spiritueel misbruik, vert.) (The Furrow, oktober 2002), en Carry Wills, in zijn Papal sins: Structures of Deceit (pauselijke zonden: structuren van misleiding, vert.) (Londen: DLT, 2000). De “pauselijke zonden” van Wills zijn de zonden van ons allemaal, zonden van door angst gedreven intellectuele leugens.

‘Mocht verandering zich voordoen, dan komt die uit de marge… niet de tempel, maar de woestijn gaf ons de profeten’ (Wendel Barry). Dat is een opmerking vol wanhoop over priesters, de dienaren van de tempel. Zijn wij profetische leiders van een geloofsgemeenschap of bureaucratische ambtenaren in een kerkelijk bedrijf? Profeten van de vleesgeworden Christus of bureaucraten van Christendom BV? (een bewerking van de uitspraak van Aidan Matthews.)

Een profeet is iemand die zin kan vinden in een wereld van verwarring die velen zinloos vinden. Een profeet is degene die de waarheid verkondigt – en in de praktijk brengt – terwijl om hen heen mensen zaken die niet de waarheid zijn verkondigen, doen en daarin geloven.

Een profeet is iemand die inzicht heeft, scherpzinnig en opmerkzaam is; hij kan door leugens, huichelarij en bedrog heen prikken – zaken waarmee wij in de Kerk en de wereld omringd zijn. Hij heeft fantasie, terwijl anderen afgestompt zijn door routine of vaste denkpatronen. Een profeet is eerlijk, vooral op intellectueel gebied, waardoor hij moeilijke vragen onbevooroordeeld – niet oppervlakkig – tegemoet kan treden, kan zeggen: “Ik had het bij het verkeerde eind” en opnieuw beginnen, en een pas opzij kan maken, als dat is wat hij omwille van de waarheid moet doen. Een profeet heeft de moed de waarheid te aanschouwen, haar te herkennen voor wat ze is en haar bij naam te noemen, waarmee hij erkent dat alle waarheid Gods waarheid is, hoe deze ook wordt overgebracht.

DE DETAILS

Dit is een fundamentele vraag: spreken wij, priesters van de Katholieke Kerk, de waarheid, en handelen wij ernaar? Geloven wij wat we zeggen?

De waarheid over geboortebeperking: is Humanae Vitae aanvaard door de Kerk? Het beschikbare bewijsmateriaal vereist dat deze vraag beantwoord wordt. Naar mijn mening koesteren zij die iets anders beweren ijdele hoop, of zijn ze gewoon niet eerlijk.

De waarheid over de wijding van vrouwen tot priester: officiële uitspraken suggereren dat deze zaak afgesloten is. Sluiten wij de mogelijkheid uit dat de Heilige Geest wellicht nog niet het laatste woord over dit onderwerp heeft gesproken?

De waarheid over het kerkelijk celibaat: evenals de voorgaande vraag raakt deze de machtsstructuren van de Kerk. De argumenten voor het veranderen van het celibaat lijken de intellectuele strijd gewonnen te hebben en worden versterkt door bewijsmateriaal uit het veld. Door hardnekkig vast te houden aan de huidige wetten is de Kerk in zijn huidige vorm aan het instorten. Het onderwerp wordt echter ontweken, niet onder ogen gezien. Waarom? Staan wij toe dat de eisen van de machtsstructuren voorrang krijgen op die van het Evangelie?

De waarheid over zaligverklaringen: is het niet zo dat de zaligverklaring van Johannes XXIII en Pius IX een politiek evenwichtsspel was? Pio Nono werd zalig verklaard om diegenen **aan boord** te houden die het Tweede Vaticaanse Concilie, het concilie van Johannes Paulus, beschouwden als de fons et origino omnium malorum in de Kerk sinds Pius XII. Zij wilden niet dat Johannes XXII zalig verklaard werd, dus werd Pius IX samen met hem zalig verklaard om hen tevreden te stellen, ookal was het gedrag van Pius IX soms onchristelijk. Had Pius IX werkelijk een leven van grootse rechtschapenheid geleid, een modelvoorbeeld van het Christelijk leven dat anderen moeten volgen? Hij is zalig verklaard - het antwoord op de vraag moet dan wel “ja” zijn. Zo wordt een kerkpolitiek spel gespeeld met de waarheid.

De waarheid over de schandalen rond seksueel misbruik: Hebben wij het verhaal van de slachtoffers gehoord? Wat kunnen wij uit dat verhaal opmaken over de machtsverhouding die bestaat (bestond?) tussen priesters en gewone mensen? Wij ontkennen niet meer dat dergelijke schandalen voorkomen maar zijn nog steeds niet op de hoogte van hun omvang. Ontkennen we nog steeds dat we verantwoordelijk zijn voor deze schandalen en dat zij een teken aan de wand zijn? Het is toch ironisch: toen de Ierse bisschoppen bij elkaar kwamen in Maynooth, Ierland, waren de vertegenwoordigers van de slachtoffers hierbij niet aanwezig. De eerste lezing van de Mis op de vijfde zondag van Pasen (28 april) ging evenwel over het oprichten door de apostelen van een commissie van zeven mensen, allen zelf slachtoffer, om na te gaan wat de specifieke grieven van slachtoffers waren! Hebben wij de te leren lessen begrepen, of zijn wij nog steeds aan het ontkennen, uitstellen en huichelen, terwijl we nu toch wel het stadium van toegeven, aanvaarden en rechtzetten bereikt hadden moeten hebben?

De waarheid over de bevolkingsexplosie: de wereldbevolking neemt toe met een snelheid van anderhalf miljoen mensen per week, dat wil zeggen met de omvang van de bevolking van Duitsland per jaar. Als de wereld de Katholieke leer op het gebied van gezinsplanning had gevolgd, zou dat aantal groter zijn, misschien zelfs veel groter. Is het mogelijk humane levensomstandigheden te creëren voor zo’n sterke aanwas? Kan een planeet met beperkte middelen dat aan? Schrijver Edward Abbey, die zich bezig houdt met milieuvraagstukken, verklaart: “Groei omwille van de groei is de ideologie van een kankercel”. In zijn eerste encycliek, Ecclesiam suam (n. 15) erkende Paus Paulus VI dat er werkelijk sprake was van een bevolkingsexplosie. De officiële stem van de hedendaagse Kerk lijkt te antwoorden met een oproep om “heen te gaan en zich te vermenigvuldigen”.

De waarheid over het christelijk antisemitisme: in feite ontkennen wij het door te beamen dat er enkele katholieken zijn geweest die zich er schuldig aan hebben gemaakt, maar het instituut Kerk niet. Wordt de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog herschreven om de katholieke oppositie tegen Hitler aan te dikken? Sommigen binnen de Kerk delen deze Kerk in die periode een slachtofferrol toe door bijvoorbeeld Edith Stein heilig te verklaren, ook al is zij vermoord omdat zij joods was en niet omdat zij katholiek was.

De waarheid in de handelwijzen binnen de Kerk: is het bij voorbeeld waar om te zeggen, zoals in een kerkelijk document vermeld staat, dat “de lekengemeenschap een wezenlijke rol speelt in het besluitvormingsproces binnen de Katholieke Kerk”? Naar mijn mening is deze bewering niet waar. Geloofden de mensen die dit beweerden dat het de waarheid was? Als zij de Kerk kennen zoals deze is, is het moeilijk voor te stellen dat zij dat geloofden – waarom beweerden ze het dan? En hoe past onze overdreven geslotenheid en het buitensluiten van vrouwen daarin?

De waarheid over de onveranderlijkheid van de doctrine van de Kerk: overweeg bijvoorbeeld eens de volgende leer over de slavernij: “Slavernij op zich, absoluut genomen, is geenszins strijdig met de natuurlijke en goddelijke wetten, en er kunnen vele rechtmatige gronden voor slavernij zijn, zoals duidelijk wordt als men de goedgekeurde theologen en verklaarders van de canons raadpleegt…” (uit Instructie nr. 1293 van de Heilige Stoel (de voorloper van de Congregatie voor de doctrine van het geloof), als antwoord op vragen van de apostolische bisschop van de Galla (in Ethiopië), op 20 juni 1866).

De waarheid over condooms: in Zambia zijn 90.000 mensen gestorven aan AIDS, bijna allemaal in de leeftijd van 15 tot 49 jaar; eenvijfde van de volwassenen daar is HIV-positief. In Zimbabwe sterven elke week 600 mensen aan AIDS. In Zuid-Afrika zijn ca. 4 miljoen mensen besmet, ongeveer 20 % van de bevolking. In Botswana is dat 35 %, in Zimbabwe en Swaziland 25 %, in Lesotho 23 %, in Namibië 20 %, en in Malawi, Mozambique en Kenia variëren de percentages van 10 tot 16 %. In Afrika als geheel vinden gemiddeld 5.500 begrafenissen per dag plaats als gevolg van AIDS.

De beste manier om dit probleem te voorkomen is door geen seks te hebben voor het huwelijk en, eenmaal getrouwd, trouw te zijn. Condooms zorgen niet voor wat men “veilige seks” noemt. Op zijn best maakt het seks veiliger, of, in de context van een AIDS-pandemie zoals die in Zuid-Afrika, minder gevaarlijk. Condooms kunnen seks ook gevaarlijker maken, als zij tot gevolg hebben dat gebruikers in de veronderstelling leven dat zij, zolang zij een condoom gebruiken, niets te vrezen hebben en vrijelijk promiscue kunnen zijn. Als men echter de argumenten tegen elkaar afweegt in een situatie zoals hierboven beschreven, waar seks vrijelijk gezocht en verschaft wordt, is het gebruik van condooms ten minste het minste van twee kwaden. In sommige gevallen is dat wellicht de meest verantwoorde actie. Maar als één partner binnen een huwelijk HIV-positief is en de ander niet, dan is het naar mijn mening moreel verkeerd als het stel geen condooms gebruikt. Gooien wij weg wat goed is in het belang van het betere?

De officiële positie is dat het gebruik van condooms altijd immoreel is. Ik vraag me af wat de generaties na ons daarvan zullen denken als zij lezen over de 5.500 mensen die alleen al in Afrika dagelijks sterven aan AIDS. Dat staat gelijk aan het neerstorten van achttien afgeladen volle jumbojets per dag, zonder overlevenden. Het staat bijna gelijk aan tweemaal “11 september” per dag. Ik denk dat die generaties vraagtekens zullen zetten, niet alleen bij ons verantwoordelijkheidsgevoel of onze menselijkheid, maar zelfs bij onze geestelijke gezondheid. Zij zullen ook vraagtekens zetten bij het stilzwijgen van diegenen die het oneens waren met de officiële leer maar niets zeiden.

HOE GAAN WE NU VERDER?

Oprechtheid is de basis van geloofwaardigheid. Vandaag de dag vindt men ons niet erg geloofwaardig. Komt dat doordat wij onoprecht zijn? Profeten spreken de waarheid, of mensen die nu willen horen of niet. De beste profeten verkondigen de waarheid niet met trots of ijdelheid, of met zelfexpansie als doel, maar met nederigheid, eerlijkheid en moed.En zij doen dat meer in daden dan in woorden.

Wij zijn ons bewust van de constante scherpe daling in de roeping tot het priesterschap. Komt dat deels doordat priesters worden gezien als passieve figuren zonder een duidelijk persoonlijk karakter, bureaucraten van de Kerk die zaken afhandelt zonder er noodzakelijk in te geloven? Als priesters profetische figuren zijn, is dat niet aan de orde. Als priesters meer beschouwd worden als partijgetrouwen dan als echte personen, is het onwaarschijnlijk dat er naar hen geluisterd wordt als zij een oproep doen aan het publiek.

Jezus voelde zich meer aangetrokken tot het profetische dan tot welke Hebreeuwse religieuze figuur dan ook. Hij zei: “De waarheid maakt je vrij” (Johannes 8:23)

CONCLUSIE

Mij dunkt dat we binnen de Kerk de waarheid ondergeschikt hebben gemaakt aan machtsspelletjes.

Wij hebben haar gepolitiseerd.
Wij hebben meer belang gehecht aan het instituut dan aan de boodschap die dit instituut dient uit te dragen.
Wij hebben de structuren belangrijker gemaakt dan het evangelie.
Wij hebben toegelaten dat de machtsstructuren het eigenbelang dienen in plaats van het evangelie of de mensen.
Wij geloven meer in het Kerkdom dan het Christendom.

De Kerk heeft de rol van de Heilige Stoel overbodig gemaakt. Hoewel we officieel zeggen dat de Kerk een middel tot een doel is, laat wat we in de praktijk doen zien dat we de Kerk (althans het huidige model) tot doel op zich hebben gemaakt. Wij zijn gezwicht voor de verleiding die Jezus in de woestijn heeft verworpen, de verleiding om het spel van macht en gezag te spelen in plaats van de waarheid te verkondigen. Het gevolg is demoralisatie en verlies van vertrouwen en geloofwaardigheid Mensen hebben geen respect meer voor de Kerk en luisteren niet meer naar wat deze zegt. Er zijn maar weinig mensen die nog priester willen worden. Zijn wij dingen aan het onderwijzen en doen waarin niet alleen anderen niet geloven, maar wij zelf ook niet? Mensen luisteren naar wie de waarheid spreekt. Hebben priesters de moed om dat te doen?

Vertaling door Mirjam Bonné

Klik hier als U onze campagne voor de wijding van vrouwen aktief wilt steunen..

historische overzichten


This website is maintained by the Wijngaards Institute for Catholic Research.

John Wijngaards Catholic Research

since 11 Jan 2014 . . .

John Wijngaards Catholic Research