Als aangenomen kinderen van God zijn ook vrouwen beeld van Christus

Ook de vrouw heeft deel aan de menselijke natuur die Christus heeft aangenomen bij de Incarnatie.

Rome schrijft een speciale theologische betekenis toe aan het feit dat Christus is geïncarneerd als man, als een mannelijk persoon.

" Christus is uiteraard de eerstgeborene van de hele mensheid, mannen zowel als vrouwen… Niettemin heeft de menswording plaats gehad in de mannelijke sekse: dit is een kwestie van feitelijkheid, en, hoewel het niet impliceert dat de man een natuurlijk overwicht heeft over de vrouw, kan men dit feit niet los zien van de werking van de verlossing: het is werkelijk in overeenstemming met Gods hele plan zoals door God zelf geopenbaard en waarvan het geheim van het Verbond de kern is." Inter Insigniores § 28

Vanuit theologisch oogpunt is dit een gevaarlijke bewering, zoals Elizabeth Johnson heeft opgemerkt. De cruciale rol van Jezus’ mannelijkheid in de argumenten van Rome plaatst de notie van plaatsbekleding in het hart van de Incarnatie zelf. Volgens de orthodoxe christologische traditie van de Kerk heeft dit echter gevolgen.

De stelregel van Cappadocië omtrent het geloof: "wat niet is opgenomen (in de mensheid van Christus) is niet verlost" definieerde in de controverse van de vierde eeuw over Jezus’ mensheid hoe men de menselijke persoon precies moest verstaan. Elk begrip van de mensheid van Christus die om het even welk wezenlijk menselijk element uitsloot van zijn bestaan werd volgens deze stelling beschouwd als inadequaat, aangezien de uitgesloten dimensie niet zou delen in de hypostatische eenheid en dus niet deelachtig zou zijn aan het verlossend effect van de eenheid. "Als mannelijkheid de incarnatie en de verlossing uitmaakt," aldus Johnson, is vrouwelijkheid niet opgenomen en daarom ook niet verlost."

Wanneer men zoals Inter insigniores doet de mannelijkheid van Jezus een bevoorrechte status toekent, verbijzondert men het menselijk begrip persona op een wijze die indruist tegen de oude geloofsregel, en vernietigt aldus zowel het Christelijk begrip mens dat geïmpliceerd is in de regel en iedere mogelijkheid van legitieme plaatsvervanging, zelfs en misschien wel juist als degene die men moet vertegenwoordigen (de persoon van) Christus is. "Een antropologie die gelijkheid voorstaat en stelt dat mannen en vrouwen gelijkelijk geschapen zijn als beeld van God, en gelijkelijk een zijn in Christus door het water van de doop biedt een meer adequate voedingsbodem voor de visie op de kwestie priesterwijding."

Elizabeth A. Johnson, She Who Is: The Mystery of God in Feminist Theological Discourse, Crossroad, New York 1992, pag. 153.

Vrouwen kunnen ‘beeld van Christus zijn’ omdat zij delen in dezelfde menselijke natuur.

De meeste Katholieken voelen instinctief dat het idee: ‘alleen een mannelijke priester kan Christus vertegenwoordigen’ een aanfluiting is van de mensheid die vrouwen met Christus gemeen hebben, laat staan van hun delen in zijn geestelijk leven

"Wanneer de paus [in Ordinatio Sacerdotalis] schjrijft dat hij ook de ‘andere theologische argumenten" van Inter insigniores deelt, is het niet duidelijk of hij daarmee ook de bewering in Inter insigniores bedoelt dat vrouwen niet ‘in persona Christi’ zijn en kunnen zijn: aangezien zij (vanuit het oogpunt van sekse) niet op Christus kunnen lijken, kunnen vrouwen geen sacramenteel teken van Christus zijn. Elders heb ik geschreven dat ik vermoed dat de auteurs van Inter insigniores wellicht wensen dat zij dit argument nooit gebruikt hadden, aangezien het overduidelijk in strijd is met de eigen sacramentele theologie van de kerk en met de oudere traditie. Het is ook de bewering die voor zovele Katholieken de meeste pijn, frustratie en dissonanten voor het verstand teweeg heeft gebracht. Toen mijn studenten deze bewering te horen kregen, nadat ze drie maanden gestudeerd hadden over de rijkdommen van de leer van de Drieëenheid voor de theologische antropolgie, waren ze met stomheid geslagen en totaal ontzet. Waar de brief van de paus zich verder welbewust aansluit bij Inter insigniores, vraag je je af of het Vaticaan wil blijven beweren dat vrouwen niet in persona Christi zijn. Zo niet, dan zou het een veelbetekenende correctie zijn op Inter insigniores, die dient te worden gepubliceerd. Zo ja, dan verklaart het Vaticaan nog steeds dat het de wil van God is voor de vrouw dat zij nooit teken van Christus mag zijn, Christus nooit mag vertegenwoordigen, nooit zijn plaats zal mogen bekleden bij de Eucharistie!"

Catherine Mowry LaCugna, ‘Women's ordination’, Commonweal 121 (July 15 '94) p. 10-13. La Cugna is theologieprofessor aan de Notre Dame Universiteit, tevens auteur van God for Us: The Trinity and Christian Life (HarperCollins, 1991).

"Deze verklaring heeft duidelijk de cruciale theologische kwestie uit het oog verloren of de gelijkenis van de bedienaar met Christus nu een gelijkenis is van diens seksualiteit of van zijn menselijkheid. Toen deze verklaring werd opgesteld heeft men klaarblijkelijk niet verwezen naar Galaten 3, of naar het feit dat de gelijkenis met Christus van de bedienaar is gelegen in diens menszijn, niet in zijn seksuele geaardheid als eerste vereiste om kerkelijke bedienaar te worden."

Yuri Koszarycz , ‘Ethics and Feminism’.

" Zegt Inter insigniores hier dat vrouwen aan het altaar net zo iets is als pizza in plaats van brood of Coke in plaats van wijn? Beweren ze nu dat er iets zou ontbreken aan de tekenwaarde, omdat vrouwen een fundamenteel andere aard hebben dan mannen en daarom dan Christus? Moeten we geloven dat een vrouw niet goed genoeg op Christus kan gelijken om de gelovigen Christus in haar te laten zien, of om sacrament van Christus te zijn? Dat wordt toch zeker niet gesuggereerd? Ik zeg toch zeker, omdat iedere ontkenning van de kracht van Christus door zijn lijden, zijn dood en verrijzenis om een gelovige op Hem te doen gelijken onverenigbaar is met de Traditie. Hoe zou de reactie zijn als men zou zeggen dat het een of andere ras of de een of andere natie Christus niet voldoende kon verbeelden? En toch is in andere tijden en bij bepaalde groeperingen ook dit aanvaardbaar zijn geweest. Het sacramentele karakter van het priesterschap kan niet de tegenwoordigheid van een man vereisen voor het vieren van de Eucharistie, op dezelfde wijze als daarvoor de elementen brood en wijn vereist zijn. Christus is de bestemming en de uiteindelijke identiteit van iedere mens, en allen zijn geroepen om naar zijn beeld herschapen te worden. Zodoende zijn vrouwen niet geroepen minder beeld van Christus te zijn dan mannen."

Rose Hoover, ‘Consider tradition. The case for women's ordination’, Commonweal 126 no 2 (Jan. 29, 1999), pag. 17-20. Hoover is een van de retraiteleiders van het Cenakel in Metairie, Louisiana.

De nadruk leggen op Christus’ sekse voor wie Hem vertegenwoordigt, is het reduceren van een symbool tot een stereotype.

Thomas More Newbold verklaart dit punt uitstekend:

"De ‘natuurlijke gelijkenis’ van een ‘natuurlijk symbool’ vereist niet dat de symbolische persoon of functie of het symbolische voorwerp letterlijk een kopie is van de persoon, de functie of het voorwerp dat wordt gesymboliseerd. Jung heeft er op gewezen dat de symbolische manifestatie of uitdrukking van een archetype kracht en duurzaamheid verliest wanneer het een stereotype wordt. De ‘natuurlijke gelijkenis’ van een ‘natuurlijk symbool’ in deze uitgeklede zin verstaan zou de betekenis verarmen en de duurzaamheid bedreigen, en het maken tot een stereotype dat niet langer de dezelfde draagwijdte heeft van betekenis en mogelijkheid. Derhalve is het zeker, zoals de Verklaring luidt, dat Christus de Heer in zijn mannelijke Persoon, het archetypisch symbool is van priesterschap; maar hieruit besluiten dat dit feit een uitsluitend mannelijk priesterschap vereist is stereotypisch reductionisme, wanneer men het beschouwt in de contekst van de symboliek van de menselijke seksualiteit en persoonlijkheid."

"Een man is allereerst een mannelijk PERSOON en een vrouw is een vrouwelijk PERSOON. Dit wil zeggen dat mannen én vrouwen ten allen tijde dat vermogen tot volledig menszijn delen, alsmede alle symbolische acties en functies die het ambtsgebied van persoon zijn inhoudt. Waarde en geldigheid van de symbolische benadering van menselijke seksualiteit is nu net hierin gelegen dat zij de anatomische bestemming van het man of vrouwzijn nimmer ontkent, maar tegelijkertijd nooit uit het oog verliest dat mannen én vrouwen op de eerste plaats PERSONEN zijn. Die waarde koesteren en die geldigheid respecteren vereist derhalve dat de symboliek van de seksualiteit op de status en de functies van ambtsdragers wordt toegepast, niet in het beperkte anatomisch seksueel perspectief maar in de wijdere, meer adequate context van het persoon zijn."

Thomas Newbold, ‘Symbolism of Sexuality: Person, Ministry and Women Priests’, in Women and Priesthood. Future Directions, Liturgical Press, Collegeville 1978, pag. 133-141; hier pag. 138-139.

Vertaling Theresia Saers

Vermeld a.u.b. dat dit documentontleend is aan www.womenpriests.org!