Het is van weinig belang dat de priester ook handelt ‘in de persoon van de Kerk’

Uit “INTER INSIGNIORES”:

Nummering van de alinea’s door John Wijngaards

33. Maar misschien zullen sommigen aanhouden en zeggen, dat de priester, vooral wanneer hij voorgaat bij liturgische en sacramentele handelingen, evenzeer de kerk vertegenwoordigt, in wier naam hij immers handelt met de bedoeling 'te doen wat de kerk doet'. In die zin zeiden de middeleeuwse theologen, dat de bedienaar ook handelde 'in de persoon van de kerk', dat wil zeggen, in naam van heel de kerk en om haar te vertegenwoordigen. Wat er nu ook zij van de deelneming van de gelovigen aan het liturgisch handelen, de priester celebreert inderdaad in naam van heel de kerk, daar hij immers in naam van allen bidt en in de mis het offer van de hele kerk opdraagt: de kerk offert in het nieuwe paasmaal Christus de Heer door de priesters onder zichtbare tekenen.(20) Als de priester dus ook de kerk zelf vertegenwoordigt, zou men dan mogen denken, dat zij in overeenstemming met de boven omschreven symboliek door een vrouw zou kunnen worden vertegenwoordigd? Men moet inderdaad toegeven, dat de priester de kerk vertegenwoordigt, die het lichaam van Christus is; maar omdat hij allereerst Christus zelf, die het hoofd en de herder van de kerk is, vertegenwoordigt, gebruikt het Tweede Vaticaans Concilie de woorden in de persoon van Christus, waardoor het de uitdrukking nauwkeuriger uitdrukt en vervolledigt.(21) Door deze taak te vervullen, zit de priester de christelijke synaxe voor en viert hij het eucharistisch offer, waarin heel de kerk offert en zelf wordt geofferd.(22)

34. Wie zich door bovengenoemde overwegingen wil laten leiden, zal beter inzien, hoe terecht de kerk op deze wijze te werk gaat; mogen tenslotte uit deze geschillen die in onze tijd ontstaan zijn, of vrouwen al of niet de wijding mogen ontvangen, de christenen zich aangespoord voelen het mysterie van de kerk te onderzoeken, de natuur en de betekenis van het bisschops- en priesterambt nauwkeuriger te bestuderen en ook de authentieke en aparte plaats van de priester binnen de gemeenschap van de gedoopten weer te ontdekken, waarvan hij weliswaar een lid is, maar toch onderscheiden, omdat bij die handelingen waarvoor het wijdingsmerkteken wordt vereist de priester, met die werkdadigheid die eigen is aan de sacramenten, het beeld en het teken van Christus zelf is, die samenroept, vergeeft en het offer van het verbond voltrekt.

Voetnoot 20. Vgl. Concilie van Trente, sessio 22, cap. 1: DS n. 1741.

Voetnoot 21. Vaticanum II, dogm. const. Lumen gentium, n. 28: Overeenkomstig hun aandeel. oefenen zij het ambt uit van Christus, Herder en Leider (Katholiek Archief 20 (1965), 734); decr. Presbyterorum ordinis, n. 2: zodat zij in de persoon van Christus, het Hoofd, kunnen optreden... (Katholiek Archief 21 (1966), 939); vgl. paus Plus XII, encycliek Mediator Dei: de bedienaar des altaars handelt in de persoon van Christus als Hoofd, dat namens alle ledematen offert: A.A.S. 39 (1947), blz. 556 (Katholiek Archief 2 (1947), 868); bisschoppensynode 1971, Het ambtelijk priesterschap, I, 4: het stelt Christus als Hoofd van de gemeenschap tegenwoordig... (Archief van de Kerken 27 (1972), 77).

Voetnoot 22. Paus Paulus VI, encycliek Mysterium fidei, 3 september 1965: A.A.S. 57 (1965), blz. 761 (Katholiek Archief, 20 (1965), 1008-1009).

Voor de volledige tekst, zie: INTER INSIGNIORES.

Uit het Commentaar van de Heilige Congregatie voor de geloofsleer aangaande de Verklaring Inter Insigniores:

95. In verschillende vrij recente publikaties zijn pogingen ondernomen om het belang van de formule in persona Christi af te zwakken door meer nadruk te leggen op de formule in persona Ecclesiae. Want het is een ander groot beginsel van de theologie van de sacramenten en de liturgie, dat de priester de liturgie voorzit in naam van de kerk en de bedoeling moet hebben 'te doen wat de kerk doet'.

96. Zou men kunnen zeggen, dat de priester niet Christus vertegenwoordigt, omdat hij eerst en vooral de kerk vertegenwoordigt door het feit van zijn wijding'? Het antwoord van de verklaring op deze opwerping is, dat, geheel integendeel, de priester de kerk precies vertegenwoordigt, omdat hij eerst Christus zelf vertegenwoordigt, die het hoofd en de herder van de kerk is. Zij wijst op verschillende teksten van het Tweede Vaticaans Concilie die deze leer uitdrukkelijk stellen.

97. En misschien is dit inderdaad een van de kernpunten, een van de belangrijke aspecten van de theologie van de kerk en van het priesterschap welke ten grondslag liggen aan het debat over de wijding van vrouwen. Wanneer de priester de bijeenkomst voorzit, is het niet de bijeenkomst die hem heeft gekozen of aangewezen om deze rol te vervullen. De kerk is niet een spontane samenkomst. Zoals de naam ecclesia aangeeft, is het een bijeenkomst die bijeen geroepen is. Christus roept haar bijeen. Hij is het hoofd van de kerk en de priester zit voor 'in de persoon van Christus het hoofd' (in persona Christi capitis).

Voor de volledige tekst, zie: Officieel Commentaar op INTER INSIGNIORES.