OOK VROUWEN PRIESTER? JAZEKER!header

Responsive image

BEGIN

REDEN GENOEG

TEGEN DE PAUS?

DEBAT

MENU

Nederlands/Vlaams Deutsch Francais English language Spanish language Portuguese language Catalan Chinese Czech Malayalam Finnish Igbo
Japanese Korean Romanian Malay language Norwegian Swedish Polish Swahili Chichewa Tagalog Urdu
------------------------------------------------------------------------------------
De geschiedenis van het vrouwelijk diaconaat

De geschiedenis van het vrouwelijk diaconaat

de juiste uitleg van de overlevering
* bijbelse overlevering
* dynamische overlevering
* latente overlevering
* gerijpte overlevering

Er bestaat geen enkele twijfel omtrent de betrokkenheid van vrouwen bij het apostolaat van de jonge Kerk. We kunnen hier slechts een korte samenvatting geven, die laat zien hoe de vrouwelijke diakens pasten in het grotere geheel.

De vrouwen die Paulus hielpen

Vanwege de sociologische omstandigheden kon de jonge Kerk niet onmiddellijk de consequenties trekken uit het revolutionaire nieuwe priesterschap van Christus. Paulus wist dat het doopsel van Christus in principe het onderscheid tussen slaven en vrijen had weggenomen (Galaten 3, 28), en in een bepaalde tekst trekt hij de logische conclusie dat slaven de vrijheid moeten krijgen (1 Korintiërs 7, 21-23). Maar het heersende sociale systeem bracht hem ertoe om de institutie van de slavernij als een noodzakelijk kwaad te accepteren. Zo maakte de heersende gedachtewereld het voor hem ook onmogelijk om de gelijkwaardigheid in Christus tussen mannen van mannen en vrouwen, waarin hij vast geloofde (Galaten 3, 28) , volledig te realiseren. Tegen deze achtergrond heeft het des te meer betekenis dat reeds in Paulus’ tijd vrouwen betrokken waren bij het dienstwerk van de Kerk.

Zoals vrouwen zich bij Christus bij zijn werk hadden aangesloten (Lucas 8,1-4), zo werkten vrouwen ook mee aan de opbouw van de eerste christelijke gemeenschappen. Hadden ze een welomschreven taak?

De rol van vrouwen als ‘profeet’

In het NieuweTestament betekent profeet niet zo maar een geïnspireerd iemand; hij of zij was iemand die een dienst verrichtte in de gemeenschap. Paulus plaatst de profeet tussen de apostel en de leraar: “God heeft in de gemeente allereerst apostelen aangesteld, vervolgens profeten, en verder leraren; voorts is er de gave om wonderen te doen... Niet iedereen kan apostel zijn, of profeet, of leraar. ...”(1 Korintiërs 12, 28-29). De Didache (11-13) spreekt over de profeet in nauwe samenhang met de apostel die het geloof verkondigt.

De dienst van vrouwen als ‘weduwe’

In het NieuweTestament kan het woord ‘weduwe’ verschillende maar toch verwante zaken aanduiden. In de Handelingen van de Apostelen (6,1-2; 9,39) lezen we dat de ‘bejaarde weduwen’ door de gemeenschap verzorgd werden. Hier gaat het gewoon om weduwen in de alledaagse betekenis van het woord. Maar in de Brief aan Titus zien we al dat deze weduwen een bijzondere rol in de gemeenschap vervulden: ‘Zo moeten ook oudere vrouwen zich waardig gedragen, niet kwaadspreken en niet verslaafd zijn aan de wijn. Zij moeten in staat zijn het goede te onderrichten en de jongere vrouwen moeten ze bijbrengen hun man en kinderen lief te hebben.’ (Titus 2,3-4). Hier schijnt men van weduwen te verwachten dat ze een zekere volmaaktheid bezitten en zich geroepen voelen om de jonge vrouwen van de gemeenschap te leiden. Dit zou zich later ontwikkelen tot een georganiseerd apostolaat.

Hoewel het ‘diaconaat’ in een ruimere betekenis al van het begin af bestond, is het duidelijk dat er in de tweede eeuw ‘colleges van weduwen’ bestonden die, in een niet precies omschreven betekenis, een functie vervulden.

Vrouwelijke diakens

De Kerk heeft diaconessen gekend vanaf de tijd van de apostelen. Dit blijkt duidelijk uit de klassieke passage uit 1 Timoteüs:

“Diakens moeten eerzame mensen zijn; zij moeten eerst een onderzoek ondergaan; daarna kunnen zij, als er geen klachten zijn, hun dienst verrichten. Ook de vrouwen moeten eerzaam zijn, geen kwaadspreeksters, matig en in ieder opzicht betrouwbaar. Diakens moeten mannen van één vrouw zijn” 1 Timoteüs 3, 8-12.

‘Het woord “diaken” wordt hier gebruikt in zijn technische betekenis. Het lijkt ook duidelijk dat wij hier onder “de vrouwen” - die duidelijk onderscheiden worden van de echtgenoten van de diakens terwijl de beschrijving van hen vergelijkbaar is met die van de diakens -moeten verstaan vrouwelijke diakens. Hier wordt een dienstwerk aangegeven dat deel uitmaakte van de gewijde bediening zelf.’ Aldus Jean Daniélou, The Ministry of Women in the Early Church, Faith Press, Leighton Buzzard 1974, p. 14.

In het Westen bestond er nog al wat verwarring in terminologie en praktijk. In 517 sprak de synode van Epaon van ‘weduwen die diaconessen genoemd worden’. Soms spreekt men, bij de verwijzing naar diaconessen, van ‘weduwe en diacones’. Waarschijnlijk is er altijd echter wel wat onderscheid geweest tussen de twee rollen.

Pas in de derde eeuw bracht de Kerk, vooral in het Oosten dat toen het belangrijkste deel van de Kerk uitmaakte, door grotere preciesheid helderheid in de positie van de diaconessen, mogelijk vanwege problemen met de minder georganiseerde weduwen. In de Didascalia (3rd cent.)en de Apostolische Constituties (4th cent.) wordt de verschillende rollen van ‘weduwen’ en ‘diaconessen’ duidelijk uiteengezet. Op concilies werden de voorwaarden voor hun sacramentele wijding vastgesteld. En er kwamen bepalingen voor het ritueel van de wijding. In het Byzantijnse deel van de kerk bleven vrouwelijke diakens voortbestaan tot ver in de 8ste en 9de eeuw. Vele vrouwelijke diakens worden volgens de heiligenkalender van de orthodoxe kerk als heiligen vereerd.De uiteindelijke teloorgang van het vrouwelijk diaconaat is toegeschreven aan twee hoofdoorzaken:

Er is altijd veel verzet geweest tegen vrouwelijke diakens in de Latijnsprekende regio’s van de kerk in Italië, Noord-Afrika, Gallië en Brittannië. De voornaamste oorzaken waren (a) de invloed van het Romeinse recht volgens welke de vrouw geen leidinggevende positie kon bekleden, en (b) de vrees voor rituele onreinheid.Toen de Middeleeuwen aanbraken, wisten weinig mensen nog wat het vrouwelijk diaconaat voor de jonge Kerk betekend had.

John Wijngaards

Terug naar Vrouwelijke diakens - Overzicht?
Lees ‘Toen Vrouwen nog Diakens waren ’ in De Bazuin 23 Juli 1999.

Vertaling: Theo van Schaick fic

Klik hier als U onze campagne voor de wijding van vrouwen aktief wilt steunen..

historische overzichten

Vermeld a.u.b. dat dit documentontleend is aan www.womenpriests.org!


This website is maintained by the Wijngaards Institute for Catholic Research.

John Wijngaards Catholic Research

since 11 Jan 2014 . . .

John Wijngaards Catholic Research