Uważano że kobiety są rytualnie nieczyste

Na przestrzeni historii, zwłaszcza w kulturze zachodniej, wielokrotnie uważano, że kobiety są rytualnie nieczyste.
Według tradycji żydowskiej, miesiączkowe krwawienie regularnie wprowadzało kobietę w stan rytualnej nieczystości.
Podobne tabu przeciwko mensturacji istniało w społeczeństwach pogańskich, greckich i rzymskich
Ojcowie Kościoła, poprzez swoją antyseksualną manię, pogłebili lęk przed rytualną nieczystością kobiet.
Przywódcy Kościoła obawiali się że świętość budynku kościelnego, sanktuarium, a zwłaszcza ołtarza, zostanie przez tą nieczystość skalana.
W klimacie, w którym coraz bardziej uważano, że wszystko co jest związane z życiem seksulanym i z rodzeniem dzieci jest skalane grzechem, teologowie doszli do wniosku, że kobiecie, jako istocie ‘nieczystej’, nie można powierzyć pieczy nad świętościami. Zakazy oparte na przekonaniu, że kobiety są ‘rytualnie nieczyste’ stanowiły część prawa kościelnego przez ostatnie 700 lat.

Na tym tle nie należy się dziwić, że ogromna większość Ojców Kościoła, teologów i przywódców kościelnych była zdania, że tak ‘rytualnie nieczystym’ osobom nie można powierzyć odprawiania Eucharystii.
Jasnym jest, że podobne uprzedzenia w dziedzinie społecznej i kulturalnej unieważniały ich osąd o możliwości święceń dla kobiet.

Lęk Żydów przed zanieczyszczeniem krwią z upławów

Kluczowy tekst o stanie nieczystym spowodowanym przez miesięczny upływ krwi, znajduje się w Księdze Kapłańskiej 15,19-30, w której mamy poniższe nakazy:

• “Niewiasta, która co miesiąc cierpi płynienie krwi, przez siedem dni będzie odłączona”.
• “Każdy, kto się jej dotknie, będzie nieczysty aż do wieczora”. * “ I na czem by spała albo siedziała we dni odłączenia swego, splugawione będzie. Ktoby się dotknął łoża jej, upierze szaty swe i sam obmyje się wodą, a nieczysty będzie aż do wieczora”.
• “Jeśliby spał z nią mąż czasu krwi miesięcznej, nieczysty będzie przez siedem dni i wszelka pościel na której by spał , nieczysta będzie”.
• “Niewiasta, która cierpi przez wiele dni płynienie krwi nie w czasie miesięcznym, albo której po miesięcznej krwi płynienie nie ustaje, póki podlega tej niemocy, nieczysta będzie, jakby była czasu miesięcznego.
• “A jeśli krew przestanie płynąć, naliczy siedem dni oczyszczenia swego, a ósmego dnia ofiaruje za siebie kapłanowi parę synogarlic albo dwoje gołąbiąt u drzwi przybytku świadectwa; on zaś z jednego uczyni ofiarę za grzech, a z drugiego całopalenie, i będzie się modlił za nią przed Panem i za płynienie nieczystości jej”
• Przeto nauczać będziecie synów Izraelowych, aby się strzegli nieczystości, i nie pomarli w plugastwach swych, gdyby splugawili przybytek mój, który jest między wami”.

Te prawa stały się jeszcze cięższe i bardziej zawiłe w późniejszej tradycji rabiniackiej. Niosły za sobą następujące konsekwencje dla kobiet:

• Kobieta była rytualnie nieczysta przez conajmniej siedem dni w miesiącu.
• Po porodzie musiała być oczyszczona; po urodzeniu syna matka pozostawała nieczysta przez 40 dni, po córce 80 dni (Kapł. 12, 1-8)

Zakazy dotyczące menstruacji w kulturze grecko-rzymskiej

Zakazy dotyczące kobiet podczas ciąży i mensturacji były spotykane w czasach przed-chrześcijańskich w wielu kulturach. Nie tylko kobiety w tych okresach uważano za “nieczyste”, lecz również istniało niebezpieczeństwo, że przekażą nieczytość innym.

"Kontakt z miesięcznym upływem krwi kobiecej sprawia, że młode wino kwaśnieje, plony usychają, szczepy roślinne zamierają, schną nasiona roślin ogrodowych, owoce spadają z drzew, jasna powierzchnia luster ciemnieje, ostrza stalowe tępieją, kość słoniowa traci połysk, pszczoły umierają, żelazo i brąz rdzewieją, a powietrze wypełnia się okropnym zapachem. Psy, które próbują lizać tą krew szaleją, a ich ugryzienie staje się trujące jak przy wściekliźnie. Woda w Morzu Martwym, która jest gęsta od soli, nie może być rozdzielona w inny sposób jak przez nitkę zanurzoną poprzednio w trującej krwi upławów. Wystarcza nawet nitka z nieczystej sukni. Płótno, którego dotknie kobieta podczas prania czy gotowania, czernieje. Podczas miesięcznego krwawienia kobiety mają tyle magicznej siły, że ponoć krew wystawiona podczas burzy na działanie błyskawic odpędza grad i huragan.
Pliniusz Starszy, Naturalis historia, ks. 28, roz. 23, 78-80; ks. 7, roz. 65.

Ojcowie Łacińskiego Kościoła i zakazy dotyczące menstruacji

Podczas pierwszych pięciu wieków ery chrześcijańskiej, część Kościoła. posługująca się językiem greckim i starosyryjskim chroniła kobiety przed najgorszymi objawami zakazów dotyczących menstruacji. Didascalia, pochodzące z 3-go wieku, tłumaczą, że kobiety podczas periodu nie są nieczyste, że rytualne obmywanie nie jest konieczne i że mężowie nie powinni ich unikać. Konstytucje apostolskie powtórzyły te uspokajające twierdzenia. W 601 roku Papież Grzegorz I potwierdził to podejście. Kobietom nie powinno się zabraniać podczas menstruacji chodzić do kościoła ani przyjmować Komunii Świętej. Lecz niestety w późniejszych wiekach uprzedzenia wzrosły na sile i pokonały to prawdziwie chrześcijańskie podejście.

To włśnie Ojcowie łacińskiego Kościoła znów wprowadzili anty-seksualną histerię do moralności chrześcijańskiej. Zaczął ten proces Tertulian (155-245 po Chr.) twierdząc, że nawet prawowite małżeństwa są ‘zbrukane pożądaniem’. Św. Hieronim (347-419 po Chr.) kontynuował ten sposób myślenia, nauczając, że wszelkie stosunki seksualne, nawet w małżeństiwe, łączą się z plugastwem. Małżeństwo, wraz z ‘plugawym’ seksem, powstało dopiero po upadku człowieka. Trudno się dziwić, że Hieronim uważał również, że menstruacja czyni kobietę nieczystą.

• By stać się człowiekiem, Jezus zgodził się przyjąć ‘obrzydliwe warunki’ w łonie matki.
• Wyrzekając się życia seksualnego kobieta może stać się ‘mężczyzną’.
• Świątobliwe małżonki dzięki temu dochodzą do świętości, że żyją jak dziewice.
• Dziewictwo jest pierwotnym i czystym stanem człowieka, małżeństwo przyszło wraz z grzechem.

Św. Augustyn (354-430 po Chr.) był nie lepszy. ‘Przyjemność’ w stosunku seksualnym była równoznaczna z żądzą, tj. była pozostałością grzechu. Nawet w małżeństwie stosunki seksualne są grzechem, ‘lekkim przewinieniem’. ‘Przyjemność’ {=żądza} związana z fizycznym obcowaniem w małżeństwie jest właśnie środkiem służącym do przekazywania grzechu pierworodnego, gdyż nasienie człowieka uległo zepsuciu. Jasne jest, że w jego opinii kobieta która krwawi nigdy nie mogłaby wykonywać posługi kapłańskiej przy ołtarzu.

• Stosunki seksualne w małżeństwie są dozwolone dla ludzkiej słabości lub dla płodzenia dzieci.
• Gdyby Adam i Ewa nie zgrzeszyli, Bóg mógłby stworzyć im potomstwo bez konieczności stosunków seksualnych.
• Stosunki seksualne w małżeństiwe bez intencji płodzenia dzieci są ‘lekkim przewinieniem’.
• Narodzenie się Jezusa nie było skutkiem stosunku seksualnego, tj. z ‘grzesznego ciała’
• Wstyd związany ze stosunkiem seksualnym dowodzi, że jest on skutkiem grzechu.
• Żądza, nawet w dobrym małżeństwie, przekazuje grzech pierworodny.
• Przez grzech pierworodny nasienie człowieka uległo zepsuciu.
• Samowolna ‘żądza’ narządów seksualnych jest znakiem że pochodzi ona z grzechu.
• Przyjemność (=’haniebna żądza’) w małżeństwie jest chorobą.
• Dobry chrześcijanin nienawidzi zbliżenia małżeńskiego i stosunków seksualnych ze swoją żoną.
• Idealne małżeństwo chrześcijańskie żyje jak brat z siostrą.
• ‘Żądza’ podczas stosunku seksualnego przekazuje grzech pierworodny.

Postępowanie Kościoła w wiekach późniejszych

Już w 241 roku Dionizjusz, biskup Aleksandrii, pisał, że ‘kobieta w okresie krwawienia nie powinna przystępować do Ołtarza, ani dotykać Świętego Świętych, ani chodzić do kościoła, lecz modlić się gdzie indziej’. Był to rzadko spotykany głos we wschodnim kościele, gdzie przecież kobiety-diakoni służyły we wszystkich diecezjach.

Największy problem przyszedł z zachodu, z łacińskich diecezji w północnej Afryce, we Włoszech, w Galii i Brytanii.

• Lokalny Sobór w Kartaginie w Afryce Północnej (od 345 r. po Chr.) wprowadził reguły które nakazały abstynencję od stosunków seksualnych biskupom, kapłanom i diakonom.
• Lokalne Sobory we Francji: Orange (441 po Chr.) i Epaon (517 po Chr.) zakazały udzielania kobietom święceń diakońskich w podległym im rejonie. Oczywistym powodem był lęk przed skażeniem sanktuarium przez kobiety w okresie menstruacji.
• Papieź Gelazjusz I (494 po Chr.) był przeciwny kobietom służącym do Mszy Św.
• Diecezjalny Synod w Auxerre (588 po Chr.)nakazał, by kobiety nakrywały glowy tkaniną ‘dominikańską’ podczas przyjmowania Komunii Św.
• Synod w Rouen (650 po Chr.) zabronił kapłanom, by kobiety dostawały do rąk kielich czy pomagały w rozdawaniu Komunii.
• Biskup Teodor z Canterbury (690 po Chr.), ignorując list napisany przez Papierza Grzegorza Wielkiego do swojego poprzednika, zabronił kobietom wchodzić do kościoła i przyjmować Komunię Św.w okresie menstruacji. Matki po porodzie pozostawały nieczyste przez czterdzieści dni.
• Biskup Teodulf z Orleanu (820 po Chr.) zabronił kobietom wchodzić do sanktuarium., jak również: “Kobiety mają mieć wzgląd na swoją niedoskonałość i słabość swojej płci: toteż powinny odczuwać lęk przed dotknięciem jakichkolwiek świętych przedmiotów używanych do nabożeństw kościelnych”.

Teologowie scholastyczni i rytualna nieczystość kobiet

Teologowie średniowieczni kontynuowali retorykę przeciwko rzekomej rytualnej nieczystości kobiet.

* Kobietom nie wolno odwiedzać kościoła w czasie menstruacji lub po porodzie, gdyż kobieta jest krwawiącym zwierzęciem. Dotyk jej krwi sprawia, że owoce nie dojrzewają, musztarda traci smak trawa usycha a drzewa tracą przedwcześnie owoce. Żelazo rdzewieje, a powietrze staje się ciemne. Psy, gdy ją jedzą, dostają wścieklizny. ". Paucapalea, Summa, Dist. 5, pr.§ 1 v.

* Kobietom nie wolno zanosić Komunii do chorych i po porodzie mają trzymać się z daleka od kościoła. A oto powody: “Krew ta jest tak nieczysta i wstrętna, że jak już pisał Juliusz Solinus w książce o cudach świata, że przez kontakt z nią owoce nie dojrzewają, rośliny więdną, trawa usycha, drzewa tracą owoce, powietrze ciemnieje, a gdy psy ją jedzą, dostają wścieklizny. Stosunek seksualny w czasie miesięcznego krwawienia jest bardzo ryzykowny, nie tylko dlatego, że z powodu nieczystości krwi należy się wstrzymać od dotykania kobiety w czasie periodu: z takiego stosunku może się narodzić uszkodzone dziecko”. Rufinus, Summa Decretorum, passim.

* Kobietom nie wolno jest dotykać świętych naczyń. Urodzenie dziecka niesie za sobą podwójną klątwę.“W (Starym) Prawie były dwa przykazania, jedno związane z rodzącą matką, drugie z samym porodem. Gdy idzie o matkę, jeśli urodziła dziecię płci męskiej, miała się wstrzymać od wejścia do Świątyni przez czterdzieści dni, jako że była nieczysta: gdyż płód, poczęty w nieczystości, ponoć ma być nieuformowany przez czterdzieści dni. Lecz gdy urodziła dziecię płci żeńskiej, ten czas podwajał się, gdyż krew z upławów, która jest przy porodzie, jest uważana za nieczystą do tego stopnia, że, jak stwierdza Solinus, owoce schną i trawa więdnie przy jej dotknięciu. Lecz dlaczego czas po urodzeniu dziecięcia płci żeńskiej jest podwojony? Odpowiedź: gdyż na rozwoju płci żeńskiej leży podwójna klątwa. Gdyż ponosi ona grzech Adama i też (karę) ‘w boleściach rodzić będziesz’. A może dlatego, że jak nam przekazuje wiedza medyków, dzieci płci żeńskiej są od chwili poczęcia nieukształtowane dwa razy dłużej niż dzieci płci męskiej”.Sykardusz z Kremony, Mitrale V, roz.11.

Rzekoma ‘rytualna nieczystość kobiet spowodowała wiele zakazów w Prawie Kościelnym

Rzekoma ‘rytualna nieczystość’ kobiet weszła ko Kościoła przede wszystkiem przez Decretum Gartiani (1140 po Chr.), który został przyjęty jako prawo kościelne w r. 1234. Był on nieodzowną częścią Prawa Kanonicznego, które obowiązywało do roku 1916.

• Kobietom nie wolno jest rozdawać Komunii św.
• Kobietom nie wolno jest nauczać w kościele
• Kobietom nie wolno jest nauczać ani chrzcić
• Kobietom nie wolno jest dotykać świętych przedmiotów
• Kobietom nie wolno jest dotykać ani nosić szat liturgicznych

Rytualne zakazy przeciwko kobietom widać na następujących przykładach z Kodeksu Prawa Kanonicznego (1234-1016 po Chr.):

• Kobiety nie mogą otrzymać święceń
• Kobieta nie może w normalnych warunkach udzielać chrztu
• Kobiecie nie wolno jest dotknąć korporału
• Kobiety nie powinny przyjmować Komunii w czasie miesiączki
• Kobiety powinny przyjmować Komunię do ręki na serwetce lub na języku.
• Kobiety powinny mieć zakrytą głowę podczas przyjmowania Komunii
• Kobietom nie wolno jest śpiewać w kościele

Święta Kongregacja do Spraw Liturgii powtarzała nonsensowny zakaz ‘śpiewu w kościele’w stosunku do kobiet więcej niż raz. Dziewczęta i kobiety nie mogły należeć do żadnych chórów kościelnych (dekret 17.9.1897). “Kobiety nie powinny być częścią chóru, gdyż należą do laikatu. Osobne chóry kobiece są również stanowczo zabronione, chyba, że istnieją po temu ważne powody i za pozwoleniem biskupa”.(dekret 22 11.1907). “Chór mieszany, składający się z mężczyzn i kobiet, nawet jeśli stoją z daleka od sanktuarium jest absolutnie zabroniony". (dekret 18.12.1908).

Kodeks Prawa Kanonicznego ogłoszony w 1917 roku zawierał następujące kanony oparte na rzekomej nieczystości rytualnej kobiet:

• Kobieta może tylko w braku godniejszej osoby udzielić chrztu
• Kobietom nie wolno rozdawać Komunii Świętej
• Dziewczynkom ani kobietom nie wolno jest służyć do Mszy
• Jedynie mężczyźni mogą otrzymać święcenia kapłańskie
• Kobiety powinny mieć zakryte głowy w Kościele
• Bielizna ołtarzowa musi być uprana przez mężczyzn zanim jej dotkną kobiety
• Kobietom nie wolno jest głosić kazania w kościele
• Kobietom nie wolno jest czytać Pisma Świętego w kościele

Zmiana w 1983 roku?

Nowy Kodeks Prawa Kanonicznego (1983 r.) pod wieloma względami poprawił status kobiet w Kościele. Choć dalej zawiera zakaz święceń dla kobiet, zachowując włącznie dla mężczyzn nawet lektorat i asystę przy ołtarzu w czasie Mszy Św., jednak ostatecznie zmienił postawę Kościoła, dozwalając kobietom spełniać te funkcje liturgiczne jeśli otrzymają na to ‘czasowe przyzwolenie‘.

Kobiety mogą:

• czytać Pismo Święte podczas nabożeństw liturgicznych
• służyć do Mszy
• dawać komentarz w czasie Mszy Świętej
• głosić kazania * śpiewać solo lub być członkami chóru
• przewodniczyć w nabożeństwach liturgicznych
• udzielać chrztu
• rozdawać Komunię Świętą

Przez te zmiany w prawie kościelnym i w praktyce oficjalny Kościół uznał nareszcie, choć tylko do pewnego stopnia, że uprzedzenie do kobiet oparte na pojęciu ‘rytualnej nieczystości’ było bezpodstawne. Dlaczego więc przywódcy Kościoła nie wyciągną wniosku, że zakaz święceń dla kobiet , oparty na tych i tym podobnych uprzedzeniach, jest również zupełnie mylny?

W przeszłości wielu Ojców Kościoła, specjalistów od Prawa Kanonicznego, teologów i przywódców kościelnych było zdania, że kobiety nie mogły otrzymać święceń kapłańskich, gdyż przez miesięczne periody stawały się ‘rytualnie nieczyste’.
Jeśli kobietom nie wolno było zbliżać się do ołtarza, dotykać bielizny czy naczyń kościelnych, wchodzić do kościoła w czasie menstruacji czy po porodzie i t.p., było nie do pomyślenia by mogły przy ołtarzu przewodniczyć w Eucharystycznej ofierze.
Niewątpliwie więc ich opozycja do ‘kobiet-kapłanów’ w dużym stopniu opierała się na przesądzie, że kobiety stanowią ‘rytualne ryzyko’. Jest więc jasne,.że te kulturowe i społeczne uprzedzenia unieważniły ich osąd, że kobiety nie nadają się do tego by otrzymać święcenia kapłańskie.

Cytując ten dokument prosimy podać jako źródło www.womenpriests.org!